Η ζωή ενός συγγραφέα είναι σκληρή.
Δεν είναι εύκολη, όπως κάποιοι νομίζουν.
Εργάζεσαι σκληρά για να γράφεις έργα, και κανείς δεν τα ανεβάζει.
Κάνεις άλλες δουλειές για να τα βγάλεις πέρα...
Έγινα ηθοποιός-
και κανείς δεν κάνει προσλήψεις.
Έτσι χάνεις τον καιρό σου με μικροδουλειές του επαγγέλματος.
Σήμερα έπρεπε να σηκωθώ στις 10 το πρωί...
για να κάνω κάποια σημαντικά τηλεφωνήματα.
Μετά πήγα στο χαρτοπωλείο για φακέλους. Μετά στο φωτοτυπείο.
Είχα ένα σωρό πράγματα να κάνω.
Στις 5 έφτασα τελικά στο ταχυδρομείο...
και έστειλα κάποια αντίγραφα των έργων μου...
τσεκάροντας κάθε τόσο τον τηλεφωνητή...
να δω αν πήρε ο ατζέντης μου για κάποια δουλειά.
Το πρωί, το γραμματοκιβώτιο ήταν γεμάτο λογαριασμούς.
Τι να έκανα; Πώς να τους πλήρωνα;
Σε τελική ανάλυση, έχω ήδη κάνει ό,τι είναι δυνατό.
Ζω σε αυτή την πόλη όλη μου τη ζωή.
Μεγάλωσα στα Ανατολικά Προάστεια...
και σε ηλικία 10 ετών ζούσα πλούσια, σαν αριστοκράτης...
κυκλοφορούσα με τρόπους, ήμουν μαθημένος στις ανέσεις...
και το μόνο που σκεφτόμουν ήταν η τέχνη και η μουσική.
Τώρα είμαι 36, και το μόνο που σκέφτομαι είναι τα λεφτά.
Η ώρα είχε πάει 7...
και το μόνο που ήθελα τώρα ήταν να γυρίσω στη Ντέμπυ τη φίλη μου...
για να μου μαγειρέψει ένα ωραίο, νόστιμο γεύμα.
Αλλά τα τελευταία χρόνια η οικονομική μας κατάσταση...
είχε αναγκάσει τη Ντέμπυ να δουλεύει σερβιτόρα, τρεις φορές την εβδομάδα.
Κάποιος πρέπει να φέρνει λίγα χρήματα στο σπίτι.
Έτσι ήμουν μόνος μου.
Όμως, το χειρότερο ήταν ότι είχα μπλέξει σε μια παράξενη συμφωνία...
υποχρεωμένος να δειπνήσω με κάποιον που απέφευγα για χρόνια.
Τον λέγανε Αντρέ Γκρέγκορυ.
Παλιά ήταν στενός μου φίλος...
καθώς και ένας πολύτιμος συνάδελφος στο θέατρο.
Βασικά, ήταν αυτός που με ανακάλυψε...
παρουσιάζοντας ένα έργο μου στο θεατρικό σανίδι.
Όταν γνώρισα τον Αντρέ, βρισκόταν στο ζενίθ της καριέρας του ως θεατρικός σκηνοθέτης.
Η υπέροχη δουλειά που έκανε με την εταιρεία του, την Μανχάταν Πρότζεκτ...
κατέπληξε το κοινό σε όλο τον κόσμο.
Αλλά μετά, κάτι έπαθε ο Αντρέ.
Αποσύρθηκε από το θέατρο. Λες και εξαφανίστηκε.
Για μήνες, η οικογένειά του φαινόταν να ξέρει μόνο ότι έλειπε σε ταξίδι...
σε ένα παράξενο μέρος κάπου στο Θιβέτ...
κάτι που ήταν εντελώς αφύσικο γιατί λάτρευε τη γυναίκα του και τα παιδιά του.
Ποτέ δεν ήθελε να αφήσει το σπίτι του.
Και ποτέ δεν ανέφερε σε κάποιο πάρτυ...
ότι μιλούσε στα δέντρα ή κάτι τέτοιο.
Προφανώς, κάτι φοβερό συνέβη στον Αντρέ.
Η επικείμενη συνάντησή μας μου προκαλούσε μεγάλη νευρικότητα.
Εννοώ, δεν είχα σχέση με τέτοια πράγματα.
Είχα τα δικά μου προβλήματα. Δεν μπορούσα να βοηθήσω τον Αντρέ.
Υποτίθεται ότι θα το έπαιζα γιατρός, δηλαδή;
- Γεια σας. - Γεια σας.
- Παρακαλώ. - Ευχαριστώ.
- Ναι, κύριε. - A, με λένε Γουάλας Σώουν.
Υπάρχει μία κράτηση στο όνομα Αντρέ Γκρέγκορυ.
Το τραπέζι θα είναι έτοιμο σε λίγο, κύριε.
Αν θέλετε, μπορείτε να πάρετε ένα ποτό στο μπαρ.
- Καλησπέρα σας, κύριε. - Α, θα μπορούσα να έχω μια σόδα, παρακαλώ;
Λυπάμαι, κύριε. Έχουμε μόνο μεταλλικό νερό.
Μια χαρά, ευχαριστώ.
Όταν τηλεφώνησα στον Αντρέ και πρότεινε να συναντηθούμε σε αυτό το εστιατόριο...
ένοιωσα μάλλον έκπληκτος, αφού το γούστο του Αντρέ ήταν πολύ λιτό...
αν και ανέκαθεν όλοι ήξεραν ότι από κάπου αντλούσε εισόδημα.
Εννοώ, πώς διάολο ταξίδεψε στην Ασία...
και συνέχιζε να συντηρεί την οικογένειά του;
Ο λόγος που θα συναντούσα τον Αντρέ ήταν λόγω ενός γνωστού μου, του Τζωρτζ Γκράσφιλντ.
Μου τηλεφώνησε και επέμενε να τον συναντήσω.
Προφανώς, ο Τζωρτζ είχε πάει βόλτα το σκύλο του σε ένα περίεργο μέρος το προηγούμενο βράδυ...
και ξαφνικά θα έπεσε πάνω στον Αντρέ...
που μυξόκλαιγε μπροστά σε κάποιο ρημαγμένο κτίριο.
Ο Αντρέ θα είπε στο Τζωρτζ ότι μόλις είχε δει...
τη Φθινοπωρινή Σονάτα, του Ίνγκμαρ Μπέργμαν...
25 τετράγωνα πιο πέρα...
και δεν μπορούσε να συγκρατήσει τα δάκρυά του...
όταν άκουσε την ατάκα της Ίνγκριντ Μπέργκμαν...
"Θα μπορούσα να ζω μόνιμα στην τέχνη μου, αλλά όχι στη ζωή μου."
Γουόλυ!
- Πω πω! - Θεέ μου.
Θυμάμαι, όταν ξεκίνησα να συνεργάζομαι με την εταιρεία του Αντρέ...
Δεν ξεπέρασα ποτέ το πως ασπάζονταν οι ηθοποιοί όταν χαιρετιόντουσαν.
"Πω πω. Τώρα είμαι πράγματι στο θέατρο," σκέφτηκα.
Φαίνεσαι υπέροχα.
Ναι, νοιώθω φοβερά.
Καλησπέρα σας, κύριε. Χαίρομαι που σας ξαναβλέπω.
Ευχαριστώ, καλησπέρα. Θα ήθελα ένα κρασί με σόδα, αν είναι εύκολο.
- Μάλιστα, κύριε. - Ευχαριστώ.
Αισθανόμουν απίστευτα νευρικός.
Δεν ήξερα αν μπορούσω να αντέξω μαζί του ένα ολόκληρο γεύμα.
Υπέροχα.
Έτσι πιάσαμε την κουβέντα.
Μου είπε κάποια πράγματα για τον Γιέρζυ Γκροτόφσκι...
τον σπουδαίο Πολωνό θεατρικό σκηνοθέτη...
που ήταν φίλος του και κάτι σαν γκουρού για τον Αντρέα.
Αποσύρθηκε κι αυτός από το θέατρο.
Ο Γκροτόφσκι ήταν επίσης ασυνήθιστος τύπος.
Κάποτε ήταν πολύ χοντρός, μετά έχασε πάρα πολύ βάρος...
αδυνάτισε και άφησε γενειάδα.
- Το τραπέζι σας είναι εντάξει, αν είστε έτοιμοι.
- Ω. - Ναι. Ευχαριστώ.
Άρχισα να συνειδητοποιώ ότι ο μόνος τρόπος για να κάνω το βράδυ υποφερτό...
ήταν να κάνω στον Αντρέ μερικές ερωτήσεις.
Οι ερωτήσεις πάντα με χαλαρώνουν.
Βασικά, μερικές φορές νομίζω ότι το κρυφό μου επάγγελμα...
είναι ερευνητής, ένα είδος ντετέκτιβ.
Πάντα μου αρέσει να μαθαίνω για τους ανθρώπους.
Ακόμα κι όταν είναι ανήσυχοι, το βρίσκω πολύ... ενδιαφέρον.
- Παρεπιπτόντως, είναι ακόμα αδύνατος; - Τι;
Ο Γκροτόφσκι. Είναι ακόμα αδύνατος;
Ω. Στέκα.
Ω, γκαρσόν! Νομίζω δεν το χρειαζόμαστε αυτό.
- Μάλιστα, κύριε. - Ευχαριστώ.
Τι λες γι' αυτό;
Επτά επιπλέουσες γαρίδες.
- Θέλετε να παραγγείλετε; - A, ναι.
Ε, την Γκαλούσκα - Πώς τη φτιάχνετε;
Ο Αντρέ φαινόταν να ξέρει καλά το μενού.
- Ντάμπλινγκ με σταφίδες, ζεματιστά αμύγδαλα. - Δεν καταλάβαινα λέξη.
- Πολύ καλή επιλογή. - Χμ.
Όχι, μάλλον - Θα πάρω το Κάιγ-ο-Ρεζάν, το ορτύκι.
- Πολύ καλά. - Ω, ορτύκια! Θα πάρω και γω το ίδιο.
- Δύο. - Υπέροχα!
Και νομίζω πως θα ξεκινήσω με Τερίν ντε Πουαζόν.
- Ναι. - Τι είναι αυτό;
Α, είναι σαν πατέ - ελαφρύ, από ψάρι.
- Έχει κόκαλα; - Καθόλου.
Απόλυτα ασφαλές.
Εμ, - Τι είναι το... Μπραμπορόβ Πολόβκα;
Είναι σούπα από πατάτα. Πολύ νόστιμη.
Α, ωραία. Θα πάρω αυτήν.
- Ευχαριστώ θερμά. - Ευχαριστώ πολύ.
Λοιπόν!
Πότε ήταν η τελευταία φορά που συναντηθήκαμε;
Έτσι μιλήσαμε λίγο για τα έργα μου, την υποκριτική μου...
και τη φίλη μου, τη Ντέμπυ.
Μου είπε για τη γυναίκα του, την Τσικίτα, και τα δυο παιδιά του, το Νικόλα και τη Μαρίνα.
...και επέστρεψα στη Νέα Υόρκη.
Τελικά, τον ρώτησα τι έκανε τα τελευταία χρόνια.
Ω, Θεέ μου. Ανυπομονούσα να μάθω.
- Αλήθεια; - Αλήθεια.
Στην αρχή, ήταν λίγο απρόθυμος να μιλήσει για αυτό...
έτσι συνέχισα τις ερωτήσεις, και τελικά άρχισε να απαντάει.
...σε ένα συνέδριο για παραθεατρικά έργα.
Και... πάνε πέντε χρόνια...
περπατούσα με τον Γκροτόφσκι στην 5η Λεωφόρο και μιλούσαμε.
Και με προσκάλεσε να πάω να διδάξω στην Πολωνία εκείνο το καλοκαίρι.
Ξέρεις, σεμινάρια σε ηθοποιούς, και σκηνοθέτες, και τρέχα γύρευε.
Και αναγκάστηκα να του πω ότι δεν ήθελα να πάω, επειδή, πραγματικά, δεν είχα τίποτα να διδάξω.
Δεν είχα τίποτα να πω. Δεν ήξερα τίποτα.
Δεν μπορούσα να διδάξω τίποτα.
Οι ασκήσεις δεν είχαν πια κανένα νόημα για μένα.
Το να ανεβάζω έργα στη σκηνή μού φαινόταν γελοίο.
Δεν ήξερα τι να κάνω. Εννοώ, απλά δεν μπορούσα να το κάνω.
Έτσι μου είπε, "Γιατί δεν δοκιμάζεις να ζητήσεις ό,τι θες για να κάνεις αυτό το σεμινάριο.
Όσο εξωφρενικό κι αν είναι. Ίσως μπορώ να στο δώσω."
Έτσι του είπα, "Λοιπόν, αν μου δώσεις...
"40 Εβραίες που δεν μιλάνε ούτε Αγγλικά, ούτε Γαλλικά -
Που να είναι καιρό στο θέατρο και θέλουν να τα παρατήσουν...
χωρίς να ξέρουν το γιατί...
ή κοπέλες που να λατρεύουν το θέατρο, αλλά δεν έχουν δει ποτέ κάτι που να τις συγκινήσει.
Και αν όλες αυτές ξέρουν να παίζουν τρομπέτα ή άρπα...
και η εργασία γίνει σε ένα δάσος, τότε θα έρθω."
Μία ή δύο βδομάδες αργότερα, μου τηλεφωνεί από την Πολωνία.
Και λέει, "Λοιπόν, 40 Εβραίες... είναι λίγο δύσκολο να βρεις."
Αλλά λέει, "Ωστόσο βρήκα 40 γυναίκες. Όλες ταιριάζουν με τα δεδομένα σου."
Και μου λέει, "Έχω και κάποιους αξιόλογους άντρες...
"αλλά δεν είσαι υποχρεωμένος να δουλέψεις μαζί τους.
"Το κοινό όλων αυτών είναι ότι αμφισβητούν το θέατρο.
"Δεν ξέρουν όλοι τρομπέτα ή άρπα, αλλά όλοι παίζουν ένα μουσικό όργανο.
Και κανείς τους δεν μιλάει Αγγλικά."
Και μου βρήκε κι ένα δάσος, Γουόλυ.
Και στο δάσος ζούσαν μόνο κάποιοι αγριόχοιροι κι ένας ερημίτης.
Αυτή ήταν μια προσφορά που δεν μπορούσα να αρνηθώ.
Έπρεπε να πάω.
Έτσι, πήγα στην Πολωνία, και βρήκα αυτή την υπέροχη ομάδα νεαρών.
Και το δάσος ήταν απόλυτα μαγικό.
Ξέρεις, ένα τεράστιο δάσος.
Εννοώ, τα δέντρα ήταν τόσο μεγάλα...
που 4-5 άνθρωποι με τεντωμένα χέρια δεν έφταναν να αγκαλιάσουν τον κορμό.
Έτσι κατασκηνώσαμε δίπλα στα ερείπια εκείνου του μικρού κάστρου...
και τρώγαμε σε κείνη τη μεγάλη πέτρινη πλάκα που χρησίμευε για τραπέζι.
Και συνήθως ξεκινάγαμε την εργασία το ηλιοβασίλεμα...
και συνεχίζαμε μέχρι τις 6-7 τα χαράματα.
Και μετά, επειδή στους Πολωνούς αρέσει να χορεύουν και να τραγουδούν...
τραγουδούσαμε και χορεύαμε μέχρι τις 10-11 το πρωί.
Και μετά τρώγαμε το φαγητό μας, συνήθως ψωμί, μαρμελάδα, τυρί και τσάι.
Και μετά πηγαίναμε για ύπνο, από το μεσημέρι μέχρι να πέσει ο ήλιος.
Σε τεχνικό επίπεδο, βέβαια...
Σε τεχνικό επίπεδο η κατάσταση είχε πολύ ενδιαφέρον...
επειδή αν βρίσκεσαι σε ένα δάσος με μια ομάδα 40 ανθρώπων...
που δεν μιλούν τη γλώσσα σου, τότε δεν έχεις ενδοιασμούς.
Τι ακριβώς εννοείς;
Κοίτα, αυτό που κάναμε ήταν ότι απλά καθόμασταν εκεί και περιμέναμε...
μέχρι κάποιος να νοιώσει την παρόρμηση να κάνει κάτι.
Τώρα, αυτό - είναι κάπως σαν θεατρικός αυτοσχεδιασμός.
Εννοώ, ξέρεις, αν σκηνοθετείς ένα έργο του Τσέχωφ...
έχεις τους ηθοποιούς που παίζουν τη μάνα, τον γιο, τον θείο...
Αν βρίσκονται όλοι στο χώρο, στήνουν μια σκηνή που δεν υπάρχει στο έργο.
Για παράδειγμα, θα μπορούσες να τους πεις...
"Εντάξει. Ας πούμε ότι είναι ένα βροχερό Κυριακάτικο απόγευμα στην ιδιοκτησία του Σορίν...
και τυχαίνει να βρεθείτε όλοι στο σαλόνι."
Έτσι ο καθένας μπορεί να αυτοσχεδιάσει...
λέγοντας και κάνοντας ό,τι θα έλεγε και θα έκανε ο χαρακτήρας του σε κείνη την περίσταση.
Με τη διαφορά ότι σε αυτό το είδος αυτοσχεδιασμού - αυτό που κάναμε στην Πολωνία -
το θέμα είναι ο εαυτός.
Απλά ακολουθείς τον ίδιο κανόνα αυτοσχεδιασμού...
που είναι να λειτουργείς αυθόρμητα, στο μέτρο που υποβάλλει ο χαρακτήρας...
αλλά εν προκειμένω, ο χαρακτήρας είσαι εσύ.
Έτσι δεν υπάρχει καμία υποθετική κατάσταση από πίσω...
κανένα πρόσωπο για να κρυφτείς.
Αυτό που βασικά κάνεις, είναι να θέτεις τα ίδια εκείνα ερωτήματα...
που όπως έλεγε ο Στανισλάφσκι, πρέπει συνεχώς ο ηθοποιός να θέτει στον εαυτό του για το χαρακτήρα:
Ποιος είμαι; Γιατί είμαι εδώ;
Από που έρχομαι και που πηγαίνω;
Αλλά αντί να τους αναθέσεις κάποιο ρόλο, τους αναθέτεις τον εαυτό τους.
- Χμμ. - Ή, για να το πω λίγο διαφορετικά...
κατά κάποιο τρόπο, είναι σαν να επιστρέφεις στην παιδική ηλικία...
όπου μια ομάδα παιδιών είναι σε ένα δωμάτιο ή τα φέρνουν σε ένα δωμάτιο...
- αλλά χωρίς παιχνίδια - και αρχίζουν να παίζουν.
Οι ενήλικες μαθαίνουν να παίζουν πάλι.
Δηλαδή... καθόσασταν όλοι κάπου...
και... παίζατε κατά κάποιο τρόπο.
- Αλλά τι ακριβώς κάνατε; - Εντάξει, θα σου δώσω ένα παράδειγμα.
Δουλέψαμε όλοι μαζί για μια εβδομάδα στην πόλη...
πριν αποσυρθούμε στο δάσος μας.
Και βέβαια, ο Γκροτόφσκι ήταν κι αυτός στην πόλη.
Άκουσα ότι κάθε νύχτα διεξήγαγε κάτι που το αποκαλούσαν μελίσσι.
Λάτρεψα τον ήχο αυτού του μελισσιού...
έτσι ένα ή δύο βράδια πριν φύγουμε για την ύπαιθρο...
Τον πιάνω από το γιακά, και του λέω, "Άκου, σχετικά με αυτό το μελίσσι.
"Ξέρεις, θα ήθελα να συμμετάσχω.
Ενστικτωδώς νοιώθω ότι θα έχει ενδιαφέρον."
Κι αυτός είπε, "Σίγουρα, αλλά γιατί δεν παίρνεις την ομάδα σου...
και να διεξάγεις εσύ το μελίσσι αντί να συμμετέχεις;"
Ξέρεις, ένοιωσα νευρικότητα και είπα, "Καλά, τι είναι το μελίσσι;"
Και είπε, "Λοιπόν, το μελίσσι είναι...
καμια εκατοστή άγνωστοι που μαζεύονται σε ένα χώρο το βράδυ στις 8."
Είπα, "Ναι;" Είπε, "Ναι, και ό,τι συμβαίνει είναι το μελίσσι."
Είπα, "Ναι, αλλά τι υποτίθεται ότι θα κάνω;" Είπε, "Αυτό εξαρτάται από σένα."
Είπα, "Όχι, όχι. Δεν θέλω να το κάνω αυτό. Απλά θα συμμετάσχω."
Και αυτός είπε, "Όχι, όχι. Θα οδηγήσεις το μελίσσι."
Που λες, τρομοκρατήθηκα, Γουόλυ.
Ένοιωσα σαν να γλίστρησα στη σκηνή.
Το έκανα πάντως.
Θεέ μου. Πες μου λοιπόν.
Θυμάμαι εκείνο το τραγούδι - Το έχω ηχογραφήσει. Θα στο παίξω μια μέρα.
Και είναι απίστευτα όμορφο.
Μια γυναίκα της ομάδας ήξερε λίγα αποσπάσματα από αυτό το τραγούδι του Άγιου Φραγκίσκου...
Είναι ένα τραγούδι που ευχαριστείς το Θεό που έχεις μάτια...
ευχαριστείς το Θεό που έχεις καρδιά, ευχαριστείς το Θεό που έχεις φίλους...
ευχαριστείς το Θεό για τη ζωή σου.
Και... επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά.
Και έγινε το τραγούδι μας.
Πρέπει πραγματικά να στο παίξω μια μέρα...
επειδή δεν μπορείς να πιστέψεις πώς κάποιοι άνθρωποι που δεν ξέρουν να τραγουδούν...
μπορούν να δημιουργήσουν κάτι τόσο όμορφο.
Έτσι, αποφάσισα πως όταν ο κόσμος θα έφτανε στο μελίσσι...
η ομάδα μας θα ήταν ήδη εκεί και θα τραγουδούσε αυτό το όμορφο τραγούδι...
ξανά και ξανά.
Κάποια αποφάσισε να φέρει το τεράστιο αρκουδάκι της.
Μάλλον είχε λίγο άγχος για το τι θα γινόταν.
Ένας ήθελε να φέρει ένα σεντόνι.
Ένας άλλος μια λεκάνη με νερό...
σε περίπτωση που κάποιοι ζεσταθούν ή διψάσουν.
Και κάποιος πρότεινε να φέρουμε κεριά...
για να μην υπάρχει τεχνητό φως, αλλά μόνο φως από κεριά.
Θυμάμαι που παρακολουθούσα τις ετοιμασίες τους.
Φυσικά, δεν υπήρχε μακιγιάζ, ούτε κουστούμια...
αλλά όλοι προετοιμάζονταν σαν να δινόταν παράσταση.
Ξέρεις, άνθρωποι που βγάζουν τα κοσμήματα και τα ρολόγια τους...
και τα αποθηκεύουν για να είναι ασφαλή.
Και μετά άρχισε να φτάνει ήσυχα ο κόσμος, όπως όταν πηγαίνουν στο θέατρο...
μόνοι τους, δυο-δυο, σε παρέες 10 και 15 ατόμων.
Και μεις καθόμασταν εκεί, και τραγουδούσαμε εκείνο το ωραίο τραγούδι.
Και ο κόσμος άρχισε να κάθεται μαζί μας και άρχισε να μαθαίνει το τραγούδι.
Υπήρχε βέβαια, όπως σε κάθε παράσταση ή αυτοσχεδιασμό...
η αίσθηση ότι κάτι αρχίζει να γίνεται βαρετό.
Έτσι, κάποια στιγμή - θα είχε περάσει μία-μιάμιση ώρα -
Ξαφνικά, άρπαξα το αρκουδάκι και το πέταξα στον αέρα...
όπου 140 ή 130 άνθρωποι ξαφνικά εκτονώθηκαν.
Ξέρεις ήταν σαν - σαν πίνακας του Τζάκσον Πόλλακ.
Ο κόσμος έσπασε αυτό τον μικρό κύκλο που τραγουδούσε το τραγούδι.
Και πριν το καταλάβω, έγιναν δύο κύκλοι χορού -
ο ένας χόρευε δεξιόστροφα ο άλλος αριστερόστροφα...
σύμφωνα με το ρυθμό, οι πιο πολλοί με τη μέση τους.
Όπως σε έναν Ινδιάνικο χορό, με ένα ξεσηκωτικό παρατεταμένο ρυθμό.
Τώρα, μπορείς εύκολα να καταλάβεις, - γιατί μιλάμε για μια κατάσταση έκστασης -
ότι η γραμμή ανάμεσα σε κάτι τέτοιο και κάτι σαν τις συγκεντρώσεις του Χίτλερ στη Νυρεμβέργη...
είναι, κατά κάποιο τρόπο, πολύ λεπτή.
Τελοσπάντων, μετά από μια ώρα άγριου, υπνωτιστικού χορού...
ο Γκροτόφσκι και γω βρεθήκαμε απέναντι, στη μέση της όλης φάσης.
Και πετούσαμε το αρκουδάκι ο ένας στον άλλο.
Ξέρεις, σε κάποιο βαθμό, αυτό μπορείς να σου φαίνεται παιδικό.
Και ξαφνικά έδωσα στο αρκουδάκι να βυζάνει το στήθος μου.
Και μετά του πέταξα το αρκουδάκι, και έδωσε κι αυτός το στήθος του να βυζάνει.
Και μετά το αρκουδάκι πετάχτηκε πάλι στον αέρα...
και υπήρξε άλλη μια έκρηξη που πήρε μορφή σε κάτι σαν...
Πώς ήταν; Ήταν...
σαν ένα καλειδοσκόπιο, σαν ένα ανθρώπινο καλειδοσκόπιο.
Η βραδιά κυλούσε με εναλλαγές στο καλειδοσκόπιο.
Τώρα, τα μόνα άλλα πράγματα που θυμάμαι...
εκτός ότι προσπαθούσα συνέχεια να δίνω το στίγμα...
που όλο είχε να κάνει με κίνηση, ρυθμό, επανάληψη ή τραγούδι -
ή ψαλμό - επειδή, δύο άτομα από την ομάδα μου...
είχαν φέρει μουσικά όργανα, ένα φλάουτο κι ένα ταμπούρλο...
τα οποία, βέβαια, είναι ιερά όργανα -
Λοιπόν, μερικές φορές ο χώρος χωριζόταν...
σε έξι ή επτά διαφορετικά πράγματα που συνέβαιναν ταυτόχρονα.
Καταλαβαίνεις, έξι ή επτά διαφορετικοί αυτοσχεδιασμοί...
όπου όλοι φαίνονταν, με κάποιο τρόπο, να συνδέονται ο ένας με τον άλλο.
Ήταν σαν ένας τεράστιος ιστός αράχνης.
Και κάποια στιγμή, πρόσεξα ότι ο Γκροτόφσκι βρισκόταν στο κέντρο μιας ομάδας...
χωμένος μέσα σε ένα σωρό από κεριά στοιβαγμένα μαζί.
Και όπως ένα μικρό παιδί συνεπαρμένο από τη φλόγα...
είδα ότι είχε βάλει το χέρι του στη φλόγα και το κρατούσε εκεί.
Και καθώς πλησίασα την ομάδα του, αναρωτήθηκα αν μπορούσα να το κάνω.
Έβαλα το αριστερό μου χέρι στη φλόγα και είδα ότι μπορούσα να το κρατήσω όσο ήθελα...
και δεν υπήρχε κανένα κάψιμο, ούτε πόνος.
Αλλά όταν πήγα να βάλω το δεξί μου χέρι, δεν μπορούσα να το κρατήσω ούτε μια στιγμή.
Έτσι ο Γκροτόφσκι μού είπε, "Αν καίει, προσπάθησε να αλλάξεις κάτι μικρό στον εαυτό σου."
Και δοκίμασα να το κάνω. Δεν λειτούργησε.
Και θυμάμαι μια πολύ ωραία τελετή με το σεντόνι...
Ήταν κάποιος που το κρατούσε από κάτω.
Ξέρεις, το σεντόνι ήταν σαν ένας μεγάλος ουράνιος θόλος.
Και όλη η ομάδα το κυμάτιζε στο χώρο και έψελνε.
Και κάποια στιγμή, που ο κόσμος χόρευε...
χόρευα και γω με ένα κορίτσι...
και ξαφνικά τα χέρια μας άρχισαν να δονούνται -
κάπως έτσι - δονούνταν, δονούνταν.
Και πέσαμε στα γόνατα, και ξαφνικά έκλαιγα στην αγκαλιά της...
κι αυτή σα να με κανάκευε, και μετά άρχισε να κλαίει κι αυτή.
Και μετά - μετά απλώς αγκαλιαστήκαμε για μια στιγμή.
Και, μετά μπήκαμε πάλι στο χορό.
Και κάποια στιγμή, μετά από ώρες...
αρχίσαμε πάλι να τραγουδάμε το τραγούδι του Άγιου Φραγκίσκου...
κι έτσι τελείωσε το μελίσσι.
Και μετά που τέλειωσε, ήταν όπως στο θέατρο μετά από την παράσταση.
Ξέρεις, έβαλαν όλοι πάλι τα σκουλαρίκια και τα ρολόγια τους...
και φύγαμε για το σταθμό του τρένου...
για μπύρες και καλό φαγητό.
Α, ήταν κι ένα κορίτσι, που δεν ανήκε στην ομάδα...
αλλά δεν ήθελε να φύγει, κι έτσι το πήραμε μαζί μας.
Χα.
Θεέ μου. Λοιπόν, πες μου τι άλλο έκανες με την ομάδα σου.
Θυμάμαι μια φορά που ήμασταν στην πόλη...
δοκιμάσαμε να κάνουμε έναν αυτοσχεδιασμό - ξέρεις, σαν αυτούς που έκανα στη Νέα Υόρκη.
Υποτίθεται ότι όλοι είναι μέσα σε ένα αεροπλάνο...
και ο πιλότος ανακοινώνει ότι κάτι έπαθε η μηχανή.
Αλλά το εντυπωσιακό σε αυτό τον αυτοσχεδιασμό...
ήταν ότι δύο από τους συμμετέχοντες... ερωτεύτηκαν.
Και μάλιστα, παντρεύτηκαν.
Και καθώς βρισκόμασταν - υποτίθεται
σε αυτό το αεροπλάνο, ερωτεύτηκαν...
σαν να ένοιωσαν ότι μπορεί να πέθαιναν οποιαδήποτε στιγμή.
Και όταν πήγαμε στο δάσος, αυτοί οι δυο εξαφανίστηκαν...
επειδή κατάλαβαν το πείραμα πολύ καλά...
αντιλήφθηκαν ότι το να το σκάσουν στο δάσος ήταν πολύ πιο σημαντικό...
από κάθε είδους πείραμα που θα εκτελούσε όλη η ομάδα.
Έτσι, στα μέσα της βδομάδας...
βρήκαμε ένα ξέφωτο στο δάσος...
και τα δυο τους κοιμόντουσαν αγκαλιασμένα σαν πουλάκια.
Ξημέρωνε και βάλαμε λουλούδια δίπλα τους...
για να ξέρουν ότι ήμασταν εκεί και μετά φύγαμε αθόρυβα.
Και την τελευταία μέρα της διαμονής μας στο δάσος, εμφανίστηκαν...
και μου έσφιξαν το χέρι και με ευχαρίστησαν πολύ...
για το θαυμάσιο έργο που κατάφεραν να κάνουν.
Βλέπεις, κατάλαβαν περί τίνος πρόκειται.
Αυτό, βέβαια, θέτει το ερώτημα γιατί συνέβαινε όλο αυτό.
Αλλά πρέπει να έχει κάποια σχέση με το πώς ζεις.
Και μετά, την τελευταία μας μέρα στο δάσος...
όλη η ομάδα έκανε κάτι τόσο υπέροχο για μένα, Γουόλυ.
Οργάνωσαν μια τελετή - μια βάφτιση - για μένα.
Και γέμισαν το κάστρο με λουλούδια.
Και ήταν ένα θαύμα φωτός...
επειδή είχαν βάλει κυριολεκτικά εκατοντάδες κεριά και δαυλούς.
Εννοώ, καμιά εκκλησία δεν θα έδειχνε πιο όμορφη.
Έγινε μια σεμνή τελετή, όπου ένας τους έπαιξε το ρόλο της νονάς μου...
κι ένας άλλος του νονού μου.
Και μου έδωσαν ένα καινούργιο όνομα. Με βάφτισαν Γιεντρούς.
Κάποιοι το πήραν πολύ σοβαρά...
άλλοι το βρήκαν αστείο.
Αλλά... πραγματικά αισθάνθηκα ότι είχα καινούργιο όνομα.
Και μετά κάναμε μια μεγάλη γιορτή, με μούρα μαζεμένα από το λιβάδι...
και σοκολάτα που κάποιος έκανε πολύ δρόμο για να αγοράσει...
και σούπα από βατόμουρα και λαγό στιφάδο.
Και τραγουδήσαμε Πολωνέζικα και Ελληνικά τραγούδια...
και όλοι χόρευαν μέχρι το πρωί.
- Χμ. - Έχω μια φωτογραφία.
Ήταν στο... Για να δούμε.
Α, ναι. Εδώ είμαι εγώ στο δάσος. Βλέπεις;
- Θεέ μου! - Κάπως έτσι ένοιωθα.
- Σε αυτή την κατάσταση βρισκόμουν. - Θεέ μου.
Ναι. Θυμάμαι, ο Τζωρτζ μου είχε πει ότι σε είδε εκείνη την περίοδο.
Είπε ότι έμοιαζες σαν να είχες έρθει από τον πόλεμο.
Ναι, θυμάμαι ότι τον συνάντησα. Με ρωτούσε πολύ φιλικά.
Νομίζω ότι σου τηλεφώνησα εκείνο το καλοκαίρι, ή όχι;
Χα.
Μάλλον θα έλειπα από την πόλη.
Πάντως, οι περισσότεροι που συνάντησα σκέφτονταν ότι κάτι δεν πάει καλά με μένα.
Δεν το έλεγαν, αλλά πιστεύω ότι αυτό σκέφτονταν.
Αλλά...
αυτό που πιστεύω ότι βίωσα... ήταν...
για πρώτη φορά στη ζωή μου...
τι σημαίνει να είσαι αληθινά ζωντανός.
Αυτό βέβαια είναι πολύ τρομακτικό...
γιατί μαζί με αυτό έρχεται και μια άμεση επίγνωση του θανάτου...
επειδή αυτά τα δύο πάνε μαζί.
Ξέρεις, η παρόρμηση που ώθησε τον Γουόλτ Γουίτμαν να γράψει το Λιφς οφ Γκρας.
Αυτό το αίσθημα της σύνδεσης με τα πάντα...
σημαίνει και σύνδεση με το θάνατο.
Κι αυτό είναι πολύ τρομακτικό.
Αλλά ένοιωσα πραγματικά ότι δεν πατούσα στο έδαφος όταν περπατούσα.
Και έκανα πράγματα όπως να πηγαίνω στο δρόμο...
και να βλέπω τα φανάρια από κόκκινα να γίνονται πράσινα, και σκεφτόμουν, "Τι υπέροχο."
Και ύστερα μια μέρα, στις αρχές του φθινοπώρου...
Ήμουνα στην ύπαιθρο, και περπατούσα σε ένα λιβάδι...
και ξαφνικά ακούω μια φωνή να λέει, "Μικρέ Πρίγκηπα."
Φυσικά, Ο Μικρός Πρίγκηπας ήταν ένα βιβλίο που πάντα μου φαινόταν...
αντιπαθητικό, μια παιδική εμμονή.
Αλλά πάλι, σκέφτηκα, "Που ξέρεις, αν αυτή η φωνή στο λιβάδι δεν είναι για μένα".
Ήταν η πρώτη φορά που άκουσα μια φωνή.
Ίσως έπρεπε να πάω να διαβάσω το βιβλίο.
Το ίδιο πρωί έλαβα ένα γράμμα...
από μια κοπέλα που συμμετείχε στην ομάδα μου στην Πολωνία.
Και στο γράμμα της έγραφε, "Με έχεις δυναστεύσει."
Ξέρεις, δε μιλούσε καλά Αγγλικά.
Ίσως να έψαξε στο λεξικό, και να διέγραψε τη λέξη "δυναστεύω"...
και να είπε, "Όχι. Η σωστή λέξη είναι δαμάζω.'"
Κι όταν πήγα στην πόλη να αγοράσω το βιβλίο και άρχισα να το διαβάζω...
Είδα ότι το "δαμάζω" ήταν η πιο σημαντική λέξη του βιβλίου.
Στο τέλος του βιβλίου με έπιασαν τα κλάματα, με συγκίνησε τόσο η ιστορία.
Και μετά προσπάθησα να απαντήσω στο γράμμα της...
επειδή ήταν πολύ μεγάλο.
Αλλά δεν έβρισκα τις κατάλληλες λέξεις, και τελικά πήρα το χέρι μου...
και το έβαλα πάνω σε ένα χαρτί και έκανα το περίγραμμα με ένα στιλό...
και έγραψα στο κέντρο κάτι σαν, "Η καρδιά σου είναι στο χέρι μου."
Κάτι τέτοιο.
Μετά πήγα στο σπίτι του αδελφού μου να κολυμπήσω...
επειδή ζει κοντά στην εξοχή και έχει πισίνα.
Αλλά έλειπε. Πήγα στη βιβλιοθήκη του...
και είχε αγοράσει σε δημοπρασία τα άπαντα του Μινωταύρου.
Ξέρεις, αυτό το σουρρεαλιστικό περιοδικό; Ω, είναι ένα σπουδαίο περιοδικό του '20 και '30.
Και ποτέ - το ξέρεις - δεν θεωρούσα τον εαυτό μου σουρρεαλιστή.
Ούτε ένα τεύχος δεν είχα διαβάσει.
Κι εδώ ήταν όλα δεμένα, με τη σειρά.
Έτσι, τυχαία, επέλεξα ένα, το άνοιξα...
και έπεσα πάνω σε μια εικονογράφηση του χαρακτήρα "A"...
του Τέννιελ για την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων.
και σκέφτηκα, εντάξει, είναι ημέρα συμπτώσεων...
αλλά δεν είναι περίεργο οι σουρρεαλιστές να ενδιαφέρονται για την Αλίκη...
και κάποια στιγμή έφτιαξα ένα θεατρικό για την Αλίκη.
Έτσι, τυχαία, άνοιξα άλλη μια σελίδα...
κι εκεί υπήρχαν τέσσερα αποτυπώματα χεριών.
Το ένα ήταν του Αντρέ Μπρετόν, το άλλο του Αντρέ Ντεραίν...
το τρίτο του Αντρέ - Κάπου το έχω σημειώσει.
Δεν είναι του Μαλρώ. Είναι κάποιου - Ενός άλλου σουρρεαλιστή.
Όλα με A, και το τέταρτο ήταν του Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ...
που έγραψε τον Μικρό Πρίγκηπα.
Και παρουσίαζε αυτά τα αποτυπώματα ως ένα δείγμα καλλιτεχνίας...
χωρίς να αναφέρει σε τι είδος.
Και κάτω από του Εξυπερύ, έλεγε ότι ήταν ένας καλλιτέχνης...
με πολύ διαπεραστικά μάτια...
ο οποίος δάμαζε άγρια ζώα.
"Αυτό είναι απίστευτο", σκέφτηκα.
Και γύρισα στο εσώφυλλο για να δω πότε δημοσιεύθηκε.
Κυκλοφόρησε στις 12 Μαΐου 1934...
και γω γεννήθηκα στις 11 Μαΐου 1934.
Έτσι τότε ξεκίνησα να διαβάζω Σαιντ-Εξυπερύ και τον Μικρό Πρίγκηπα.
Τώρα, βέβαια, σήμερα...
σήμερα πιστεύω ότι υπάρχει κάτι πολύ φασιστικό στο Μικρό Πρίγκηπα.
Ξέρεις, νομίζω ότι υπάρχει ένα είδος...
συναισθηματικού ολοκληρωτισμού τύπου Ες Ες εκεί μέσα.
Ξέρεις, υπάρχει εκείνη...
εκείνη η λατρεία...
Εκείνη η αντρική λατρεία για ένα συγκεκριμένο είδος δουλικής ισχύος.
Καταλαβαίνεις τι εννοώ; Δεν μπορώ ακριβώς να το προσδιορίσω.
Αλλά μπορώ να φανταστώ κάποιους ωραίους τύπους των Ες Ες...
να λατρεύουν το Μικρό Πρίγκηπα.
Δεν ξέρω γιατί, αλλά κάτι δεν πάει καλά με αυτό. Βρωμάει.
Νομίζω - ο Τζωτζ μου το είπε - ήταν να ανεβάσεις ένα έργο βασισμένο στο Μικρό Πρίγκηπα;
Λοιπόν, αυτό που συνέβη, Γουόλυ, ήταν...
Εκείνο το φθινόπωρο ήμουν στη Νέα Υόρκη...
και συνάντησα εκείνο τον νεαρό Γιαπωνέζο Βουδιστή που τον έλεγαν Κοζάν...
και ήταν σαν το Ξωτικό από το Όνειρο Θερινής Νυκτός.
Ξέρεις, είχε αυτό το ωραίο λεπτό χαμόγελο.
Νόμιζα πως αυτός ήταν ο Μικρός Πρίγκηπας.
Έτσι, αυθόρμητα, αποφάσισα να πάω στη Σαχάρα...
για να δουλέψω το Μικρό Πρίγκηπα με δυο ηθοποιούς και αυτό τον Γιαπωνέζο μοναχό.
Το έκανες;
Κοίτα, βρισκόμουν σε μια πολύ παράξενη κατάσταση εκείνη την περίοδο, Γουόλυ.
Κοιτούσα πίσω από τον καθρέφτη του αυτοκινήτου μου...
και έβλεπα πουλιά να βγαίνουν από το στόμα μου.
Και θυμάμαι ότι ένοιωθα τελείως εξαντλημένος εκείνη την εποχή.
Αισθανόμουν συνέχεια αδύναμος. Ξέρεις, πραγματικά δεν καταλάβαινα τι μου συνέβαινε.
Καθόμουν ολομόναχος στην ύπαιθρο για μέρες...
και το μόνο που έκανα ήταν να γράφω στο ημερολόγιο.
- Και συνέχεια σκεφτόμουν το θάνατο. - Χα.
Αλλά πήγες στη Σαχάρα.
Ω, ναι, φύγαμε για την έρημο...
και ταξιδεύαμε με τις καμήλες.
Και ταξιδεύαμε, ταξιδεύαμε...
Και τη νύχτα περπατούσαμε κάτω από τον αχανή ουρανό...
και κοιτάζαμε τα αστέρια.
Συνέχεια σκεφτόμουν τα ίδια πράγματα που σκεφτόμουν και στο σπίτι...
ιδιαίτερα για την Τσικίτα.
Ουσιαστικά, το μόνο που σκεφτόμουν ήταν ο γάμος μου.
Και μετά θυμάμαι μια απίστευτα σκοτεινή νύχτα...
που ήμασταν στην όαση, και υπήρχαν φοίνικες που κουνιούνταν στον άνεμο...
και άκουγα από μακριά τον Καζάν να τραγουδάει με κείνη την υπέροχη βαθιά φωνή.
Και ακολουθούσα τη φωνή του στην άμμο.
Ξέρεις, νόμιζα ότι είχε κάτι να με διδάξει, Γουόλυ.
Και μερικές φορές διαλογιζόμουν μαζί του.
Μερικές φορές έφευγα και διαλογιζόμουν μόνος μου.
Ξέρεις, έβλεπα εικόνες τής Τσικίτα.
Μια φορά την είδα να γερνάει...
και τα μαλλιά της έγιναν γκρίζα μπροστά στα μάτια μου.
Και ωρυόμουν και φώναζα εκεί στους αμμόλοφους.
Τελοσπάντων, η έρημος είναι απαίσια.
Έκανε πολύ κρύο.
Ψάχναμε για κάτι, αλλά δεν ήταν σίγουρο αν θα το βρίσκαμε.
Μια φορά ο Κοζάν και γω...
καθόμασταν σε έναν αμμόλοφο, και τρώγαμε άμμο.
Δεν το κάναμε για πλάκα. Ξεκίνησα εγώ, ξεκίνησε κι αυτός.
Τρώγαμε άμμο και την πετάγαμε. Tόσο απελπισμένοι ήμασταν.
Με άλλα λόγια, δεν ξέραμε γιατί ήμασταν εκεί. Δεν ξέραμε τι ψάχναμε.
Το όλο πράγμα έμοιαζε εντελώς παράλογο, ανούσιο και κενό.
Ήταν σαν... μια τελευταία ευκαιρία ή κάτι τέτοιο.
Χα.
Και τι συνέβη μετά;
Κοίτα, εκείνες τις μέρες...
λειτουργούσα τελείως ενστικτωδώς.
Έτσι ενστικτωδώς πρότεινα στον Κοζάν να μείνει μαζί μας στη Νέα Υόρκη...
μόλις γυρίσαμε από την Σαχάρα, και έμεινε έξι μήνες.
Και, ουσιαστικά, ανέλαβε την οικογένεια. - Τι εννοείς;
Κοίτα, εκείνη την εποχή έλειπε από την οικογένεια ένας πυρήνας.
Σίγουρα δεν υπήρχε πατέρας, επειδή εγώ σκεφτόμουν συνεχώς...
να φύγω για το Θιβέτ ή ένας Θεός ξέρει τι.
Έτσι αυτός έμαθε στην οικογένεια να διαλογίζεται...
και τους είπε τα πάντα για την Ασία, την Ανατολή, το μοναστήρι του...
Πραγματικά, μας ξελόγιασε όλους με αυτά τα απίστευτα κόλπα.
Ήταν στην κυριολεξία σε άλλο επίπεδο, Γουόλυ...
στεκόταν στα δάχτυλά του και σηκωνόταν από την καρέκλα του.
Και μπορούσε να κάνει κι αυτό...
Ξέρεις, στεκόταν κι έκανε κατακόρυφο...
με δύο δάχτυλα.
Ή αν η Τσικίτα ένοιωθε ξαφνικά ένα πιάσιμο στον αυχένα...
την ξάπλωνε αμέσως στο πάτωμα, περπάταγε πάνω-κάτω στην πλάτη της...
κάνοντας αυτό το απίστευτο μασάζ.
Και τα παιδιά τον έβρισκαν κατακπληκτικό.
Επισκεπτόμασταν φίλους που είχαν παιδιά...
κι αυτός άρχιζε να παίζει μαζί τους...
με ένα τρόπο που εμείς, απλά, δεν μπορούμε να το κάνουμε.
Εννοώ, ότι τα παιδιά συνεχώς χαχάνιζαν...
με όλα αυτά που έκανε ο Γιαπωνέζος μοναχός με τα ράσα του.
Έκανε τον ακροβάτη, τον εγγαστρίμυθο...
το μάγο, ό,τι μπορείς να φανταστείς.
Ξέρεις, το εκπληκτικό ήταν ότι...
κατά βάθος δεν ενδιαφερόταν καθόλου για τα παιδιά.
Νομίζω ότι ούτε καν τα συμπαθούσε.
Εννοώ, όταν έμεινε μαζί μας...
την πρώτη βδομάδα, τα παιδιά τον κοιτούσαν με γουρλωμένα μάτια.
Αλλά δυο βδομάδες μετά, μπορεί να είχα βγει με την Τσικίτα...
και η Mαρίνα να είχε γρίππη ή πυρετό...
κι αυτός δεν τη χαιρετούσε καν.
Αλλά ζητούσε διαρκώς περισσότερα.
Εννοώ, είχαν αλλάξει εντελώς οι συνήθειές του.
Ξέρεις, άρχισε να βάζει παπούτσια Γκούτσι κάτω από τα ράσα του.
Και έτρωγε μεγάλες ποσότητες.
Έτρωγε τη διπλάσια μερίδα από τον Νικόλα, κατάλαβες;
Όταν πρωτοσυνάντησα αυτόν τον μικροσκοπικό Βουδιστή...
έτρωγε μόνο γάλα από ένα μικρό μπωλ - ζεστό γάλα με ρύζι -
και τώρα έτρωγε ολόκληρο μοσχάρι.
Ήταν πολύ παράξενο.
Και προσπαθήσαμε να δουλέψουμε μαζί, αλλά βασικά αυτός που δούλευε ήμουν εγώ...
επιχειρώντας αυτές τις απίστευτα επίπονες υποκλίσεις που κάνουν στο μοναστήρι.
Έτσι, στην πραγματικότητα, δεν δουλεύαμε και πολύ.
Τελοσπάντων, ήμασταν στην επαρχία, και πήγαμε όλοι μαζί τα Χριστούγεννα στη Λειτουργία.
Κι αυτός ήταν ντυμένος με τη Βουδιστική του στολή.
Και ήταν μια από αυτές τις απαίσιες, καθολικές εκκλησίες στο Λονγκ Άιλαντ...
όπου ο παπάς μιλούσε για τον κομμουνισμό και τον έλεγχο των γεννήσεων.
Κι αναρωτιόμουν ενώ καθόμουν μες στον κόσμο, "Τι στην ευχή συμβαίνει;"
Εννοώ, ορίστε, είμαι ολόκληρος άντρας...
και είναι αυτό το περίεργο άτομο που ζει στο σπίτι μου, και γω δε δουλεύω -
Ξέρεις, έγραφα μόνο ποιηματάκια στο ημερολόγιό μου.
Και δεν διδάσκω πια, και δεν ξέρω τι θέλω να κάνω.
Όταν από το πουθενά εμφανίστηκε ένα τέρας, που κοιτούσε τους πιστούς.
Ήταν περίπου, 2,5 μέτρα ψηλό...
και ήταν μισό ταύρος, μισό άνθρωπος...
και το δέρμα του ήταν μπλε.
Από τα βλέφαρά του πετάγονταν βιολέτες και παπαρούνες από τα νύχια των ποδιών του.
Και στεκόταν εκεί μπροστά σε όλο τον κόσμο.
Και δεν μπορούσα να το κάνω να εξαφανιστεί.
Και σκέφτηκα, "Καλά εντάξει, το βλέπω αυτό επειδή βαριέμαι."
Ξέρεις... Δεν μπορούσα να το κάνω να φύγει.
Τώρα, δεν είπα σε κανέναν γι' αυτό, επειδή θα νόμιζαν ότι ήμουν παράξενος...
αλλά ένοιωσα ότι το τέρας ήθελε κάπως να μου συμπαρασταθεί...
ότι εμφανίστηκε εκεί για να μου πει κάτι σαν...
"Μπορεί να νοιώθεις άσχημα που δεν μπορείς να δημιουργήσεις αυτό τον καιρό...
"αλλά κοίτα τι σου έφερε η Παραμονή των Χριστουγέννων. Βάστα, φίλε.
"Μπορεί να σου φαίνεται αλλόκοτο, αλλά σε τέτοια αλλόκοτα ταξίδια...
"εμφανίζονται τα αλλόκοτα πλάσματα.
Είναι μέρος του ταξιδιού. Είσαι εντάξει. Βάστα γερά."
Παρεπιπτόντως, μήπως έχεις δει...
εκείνο το έργο, Οι Βιολέτες είναι Μπλε;
Όχι.
Όταν ανέφερες τις βιολέτες, μου το θύμισε.
Έχει να κάνει... με κάποιους ανθρώπους...
που πνίγονται σε ένα υποβρύχιο.
Χμ.
Λοιπόν, αυτό έγινε τα Χριστούγεννα.
Τι έγινε μετά;
- Θέλεις πραγματικά να σου πω; - Ναι.
Λοιπόν, εκείνη την εποχή...
Άρχισα να σκέφτομαι να πάω στην Ινδία. Ο Κοζάν μια μέρα έφυγε ξαφνικά.
Άρχισαν να με κυριεύουν πολύ παράξενες ιδέες εκείνη την εποχή.
Για παράδειγμα, μου ήρθε η ιδέα -
Μου φαινόταν πολύ συμπαθητικό τότε, ξέρεις -
να έχω μια σημαία, μια μεγάλη σημαία...
και όποτε εργαζόμουν, η σημαία θα κυμάτιζε.
Ή αν ήμουν κάπου έξω με μια ομάδα, θα ξαπλώναμε πάνω στη σημαία τη νύχτα...
και κάπου μεταξύ εργασίας με τη σημαία και ξεκούρασης με τη σημαία...
θα κυμάτιζε γύρω μας...
ώστε η σημαία θα έπιανε κάποιου είδους δονήσεις...
οι οποίες θα παρέμεναν πάνω της όταν θα την έφερνα στο σπίτι.
Έτσι πήγα να βρω τον τύπο που έμαθα ότι έφτιαχνε σημαίες.
Και ήταν ένας πολύ ευθύς τύπος.
Ξέρεις πολύ ευχάριστος, γεροδεμένος, ψηλός, ξανθομάλλης.
Και είχε μια ωραία, καθαρή σοφίτα εκεί στο χωριό με ωραίες, χαρωπές σημαίες.
Και καθώς ήμουν χαμένος στο Μικρό Πρίγκηπα, του μίλησα γι΄αυτόν...
τις περιπέτειές του, και πόσο χρειαζόμουν τη σημαία και πώς θα έπρεπε να είναι.
Έδειξε να ανταποκρίνεται.
Έτσι, δυο βδομάδες αργότερα, ξαναπήγα.
Μου έδειξε μια σημαία που μου φάνηκε πολύ περίεργη...
επειδή, ξέρεις...
περίμενα κάτι απαλό και ποιητικό.
Είχε κάτι πάνω της που ήταν τόσο δυναμικό...
Ήταν σχεδόν ανυπέρβλητο.
Και είχε βάλει και μια Θιβετιανή σβάστικα.
Έβαλε σβάστικα στη σημαία σου;
Ήταν η Θιβετιανή σβάστικα, όχι των Ναζί.
Ένα από τα πιο αρχαία Θιβετιανά σύμβολα.
Ήταν πολύ παράξενη...
Αλλά την έφερα σπίτι, γιατί η ιδέα μου ήταν...
πριν φύγω - ξέρεις, πριν φύγω για την Ινδία...
ήθελα οι δικοί μου άνθρωποι να περάσουν τη νύχτα με τη σημαία...
να κοιμηθούν μαζί της, ξέρεις, και το πρωί να ράψουν κάτι πάνω της.
Έτσι πήγα τη σημαία στη Μαρίνα και της είπα, "Εϊ, κοίτα αυτό. Πώς σου φαίνεται;"
Και μου λέει, "Τι είναι αυτό; Είναι απαίσιο." Της λέω, "Είναι μια σημαία."
Κι αυτή λέει, "Δεν μου αρέσει."
Της λέω, "Σκεφτόμουν μήπως την άφηνα εδώ το βράδυ."
Αλλά πραγματικά η σημαία τής φαινόταν απαίσια.
Έτσι, τότε, η Τσικίτα μού οργάνωσε εκείνο το πάρτυ πριν φύγω για την Ινδία...
και το διαμέρισμα γέμισε καλεσμένους.
Και κάποια στιγμή λέει η Τσικίτα, "Η σημαία, η σημαία. Που είναι η σημαία;"
Και λέω, "Α, ναι. Η σημαία." Πάω φέρνω τη σημαία, και την ανοίγω.
Η Τσικίτα έγινε κατάλευκη, το βάζει στα πόδια και κάνει εμετό.
Έτσι το πάρτυ χάλασε και διαλύθηκε.
Και την άλλη μέρα την έδωσα σε κείνη την κοπέλα...
από την ομάδα μου στην Πολωνία, που είχε έρθει τώρα στη Νέα Υόρκη.
Δεν της είχα πει τίποτα για όλα αυτά.
Στις 5 το πρωί, μου τηλεφωνεί και μου λέει...
"Πρέπει να έρθω να σε δω αμέσως." Σκέφτηκα, "Ω, Θεέ μου."
Έρχεται και μου λέει, "Είδα πράγματα... Είδα πράγματα για τη σημαία.
"Ξέρω ότι είσαι πεισματάρης, και ότι θες να την πάρεις μαζί σου...
"αλλά άκουσε τη συμβουλή μου και άνοιξε μια τρύπα στο έδαφος...
κάψτη και σκέπασέ τη με χώμα, γιατί έχει το διάβολο μέσα της."
Ούτε κατά διάνοια δεν την πήρα μαζί μου.
Της την έδωσα, κι αυτή... της έκανε μια τελετή...
έξι μήνες αργότερα, στη Γαλλία, με κάποιους φίλους...
όπου... την κάψανε.
Θεέ μου.
Αυτό είναι πραγματικά... εκπληκτικό.
Λοιπόν, πήγες στην Ινδία;
Α, ναι, πήγα. Πήγα στην Ινδία την άνοιξη, Γουόλυ...
και επέστρεψα σπίτι νοιώθοντας εντελώς ανεύθυνος.
Εννοώ, ήμουν στην Ινδία, και αισθανόμουν σαν τουρίστας.
Δεν βρήκα τίποτα.
Έτσι... πέρασα το καλοκαίρι στο Λονγκ Άιλαντ με την οικογένειά μου...
και άκουσα γι' αυτήν την κοινότητα στη Σκωτία που ονομαζόταν Φίντχορν...
όπου οι άνθρωποι τραγουδούσαν και μιλούσαν και διαλογίζονταν με τα φυτά.
Ιδρύθηκε από κάποιους μεσοαστούς Άγγλους και Σκωτσέζους εκκεντρικούς.
Κάποιοι από αυτούς ήταν διανοούμενοι και κάποιοι όχι.
Και άκουσα ότι φυτρώνουν πράγματα στο έδαφος...
που υποτίθεται ότι τίποτα δεν μπορεί να αναπτυχθεί εκεί, επειδή είναι θαλάσσια άμμος...
και ότι φτιάχνουν - μάλλον - καλλιεργούν τα μεγαλύτερα κουνουπίδια στο κόσμο...
και υπάρχουν διάφορα λαχανικά.
Και φυτρώνουν δέντρα που δεν φυτρώνουν στη Βρετανία.
Έτσι πήγα εκεί. Είναι υπέροχο μέρος, Γουόλυ.
Εννοώ, αν υπάρχουν έντομα που ενοχλούν τα φυτά...
μιλούν με τα έντομα και κάνουν μια συμφωνία...
όπου ορίζεται ένα δρομάκι στα λαχανικά μόνο για τα έντομα...
και μετά τα έντομα αφήνουν ήσυχο το υπόλοιπο τμήμα.
- Χα. - Tέτοια πράγματα.
Και ό,τι κάνουν το κάνουν όμορφα.
Εννοώ, τα κτίρια λάμπουν.
Και, για παράδειγμα, η κατάψυξη, η κουζίνα, το αυτοκίνητο - όλα έχουν ονόματα.
Και εφόσον δεν συμπεριφέρεσαι στην Έλεν, την κατάψυξη...
με λιγότερο σεβασμό από τη Μάργκαρετ, τη γυναίκα σου...
θα φροντίσεις η Έλεν να είναι τόσο καθαρή όσο η Μάργκαρετ, ή θα της φερθείς με τον ίδιο σεβασμό.
Και όταν ήμουν εκεί, Γουόλυ, θυμάμαι που πήγαινα στα δέντρα...
και κοιτούσα ένα φύλλο και μπορούσα να δω...
ότι υπήρχε ζωή σε κείνο το φύλλο.
Και θυμάμαι ότι έτρεχα μέσα στα δέντρα όσο πιο γρήγορα μπορούσα...
με αυτό το απίστευτο γέλιο να βγαίνει από μέσα μου...
και βρισκόμουν σε κείνη την κατάσταση, ξέρεις, που το γέλιο και τα δάκρυα γίνονται ένα.
Εννοώ, με κατέπληξε απόλυτα.
Όταν έφυγα από το Φίντχορν, είχα συνέχεια παραισθήσεις.
Έβλεπα τα σύννεφα σαν οντότητες.
Τους ανθρώπους στο αεροπλάνο με μορφές ζώων.
Ήμουν σαν μαστουρωμένος. Σαν να είχα βρεθεί ξαφνικά στον κόσμο του Ουίλλιαμ Μπλέικ.
Tα πράγματα ήταν εκρηκτικά.
Έτσι πήγα αμέσως στο Βελιγράδι, γιατί ήθελα να μιλήσω στον Γκροτόφσκι.
Ο Γκροτόφσκι και γω βρεθήκαμε τη νύχτα στο δωμάτιο του ξενοδοχείου μου...
και φτιάξαμε στιγμιαίο καφέ στο καπάκι από τον αφρό ξυρίσματος...
και μιλάγαμε από τα μεσάνυχτα μέχρι τις 11 το πρωί.
- Θεέ μου. Τι σου έλεγε; - Τίποτα!
Εγώ μίλαγα. Αυτός δεν έλεγε λέξη.
Και μετά, νομίζω ότι...
η τελευταία μεγάλη εμπειρία συνέβη εκείνο το φθινόπωρο.
Είχα πάει στο Μοντόκ στο Λονγκ Άιλαντ...
και νομίζω ήμασταν μόνο εννιά, οι περισσότεροι άντρες.
Και ο Ντικ Άβεντον μας παραχώρησε το κτήμα του στο Μοντόκ.
Και η περιοχή εκεί είναι κάπως, όπως του Χήθκλιφ.
Ξέρεις, πολύ δύσβατη.
Αυτό που θέλαμε ήταν... θέλαμε, ξέρεις...
την Ημέρα Των Ψυχών, και του Χαλοουίν...
να τις χρησιμοποιήσουμε ως σημείο εκκίνησης για κάτι.
Έτσι ο καθένας μας προετοίμασε ένα συμβάν για τους άλλους...
κάπως στο πνεύμα της Ημέρας Των Ψυχών.
Αλλά το πιο σπουδαίο γεγονός ήταν ότι τρία άτομα...
εξαφανιζόντουσαν μέσα στη νύχτα, κάθε βράδυ...
και ξέραμε ότι ετοίμαζαν κάτι μεγάλο...
αλλά δεν ξέραμε τι.
Και τη νύχτα του Χαλοουίν, μια νύχτα χωρίς φεγγάρι, πάνω σε κείνους τους βράχους...
είχαμε πει να μαζευτούμε στον ψηλότερο βράχο, όπου θα μας πήγαιναν κάπου.
Και μαζευτήκαμε. Και περιμέναμε, και έκανε πάρα πολύ κρύο.
Και μετά οι τρεις τους - η Έλεν, ο Μπιλ και ο Φρεντ - εμφανίστηκαν ντυμένοι στα λευκά.
Ξέρεις, τα είχαν φτιάξει από σεντόνια - αλλά φαίνονταν κάπως τρομακτικοί, όχι αστείοι.
Και μας πήγαν στο υπόγειο εκείνου του κτήματος, το οποίο το είχαν κάψει.
Και σ' αυτό το κατεστραμμένο υπόγειο, είχαν στήσει ένα τραπέζι και πάγκους αυτοσχέδιους.
Και πάνω στο τραπέζι είχαν απλώσει χαρτί, μολύβια, κρασί και ποτήρια.
Και μας ζήτησαν να κάτσουμε στο τραπέζι και να γράψουμε την τελευταία μας επιθυμία και διαθήκη.
Ξέρεις, να σκεφτούμε και να γράψουμε ποιά θα ήταν τα τελευταία μας λόγια στον κόσμο...
ή σε κάποιον που νοιώθαμε πολύ δεμένοι.
Και αυτό είναι ένα θέμα.
Πρέπει να έμεινα εκεί για μία-μιάμιση ώρα, μπορεί και δύο.
Και μετά, ένας ένας, μας ζήτησαν να τους ακολουθήσουμε...
και γω ήμουν από τους τελευταίους.
Και ήρθαν σε μένα, και μου έδεσαν τα μάτια...
και με έτρεχαν στα λιβάδια, δύο άτομα.
Και είχαν βρει ένα παράπηγμα, κάτι σαν αποθήκη, στην ύπαιθρο...
ένα μικρό χώρο που κάποτε θα είχε εργαλεία.
Και κει με κατέβασαν από τα σκαλιά, στο υπόγειο...
και στο δωμάτιο κυριαρχούσε ένα σκληρό λευκό φως.
Μετά μου είπαν να γδυθώ και να τους δώσω ό,τι πολύτιμο είχα.
Μετά με βάλανε σ' ένα τραπέζι, και με έτριψαν με σφουγγάρι.
Ξέρεις, μου ήρθαν φλας από στρατόπεδα συγκέντρωσης και μυστική αστυνομία.
Δεν ξέρω τι συνέβη στους άλλους, αλλά άρχισα να κλαίω ανεξέλεγκτα.
Α, μετά με βάλαν να στηθώ στα πόδια μου και με βγάζαν φωτογραφίες, γυμνό.
Και μετά γυμνός, ξανά με δεμένα μάτια, έτρεχα σε κείνα τα δάση...
και φτάσαμε σε μια σκηνή από σεντόνια, με σεντόνια στο έδαφος.
Και κει ήταν όλοι γυμνοί...
στοιβαγμένοι μαζί για να ζεσταθούν από το κρύο.
Πρέπει να μείναμε εκεί γύρω στη μία ώρα.
Και μετά ξανά, έναν έναν, μας οδήγησαν έξω.
Μου φόρεσαν το μαντήλι...
και ένοιωσα να με κατεβάζουν σε κάτι σαν φορείο.
Και το φορείο μεταφέρθηκε μακριά, πολύ αργά, μέσα σε κείνα τα δάση...
και μετά, ένοιωσα να με κατεβάζουν στο έδαφος.
Στην πραγματικότητα, είχαν σκάψει έξι τάφους...
δύο μέτρα βάθος.
Και μετά ένοιωσα να ρίχνουν πάνω μου κάτι ξυλαράκια.
Και δεν μπορώ να σου περιγράψω, Γουόλυ, τι πέρασα.
Και μετά το φορείο κατέβηκε στον τάφο...
με αυτά τα ξυλαράκια πάνω μου...
και μετά έβαλαν τα πολύτιμα αντικείμενα στα χέρια μου.
Και πήραν, ξέρεις, κάτι σαν σεντόνι ή καραβόπανο...
και το τέντωσαν πάνω από το κεφάλι μου...
και μετά με φτυάρια έριχναν χώματα στον τάφο...
ώστε, πραγματικά, είχα την αίσθηση ότι θαβόμουν ζωντανός.
Και αφού έμεινα στον τάφο για μισή περίπου ώρα-
Δηλαδή, δεν ξέρω πόση ώρα βρισκόμουν εκεί πέρα -
Με ανέσυραν, με έβγαλαν από τον τάφο...
μου έβγαλαν το μαντήλι, και τρέχαμε σε κείνα τα λιβάδια.
Και φτάσαμε σε ένα μεγάλο κύκλο φωτιάς, με μουσική και ζεστό κρασί...
και όλοι χόρευαν μέχρι που χάραξε.
Και μετά, το ξημέρωμα...
με όση δύναμη είχαμε, σκεπάσαμε τους τάφους...
και γυρίσαμε πίσω στη Νέα Υόρκη.
Και αυτό ήταν όντως το τελευταίο σημαντικό γεγονός. Εννοώ, αυτό ήταν το τέλος.
Άρχισα, δηλαδή, να αντιλαμβάνομαι...
Ότι δεν επιθυμούσα πλέον αυτά τα πράγματα, κατάλαβες;
Ένοιωσα να έχω γαληνέψει, όπως σε κείνο το κεφάλαιο του Μόμπυ Ντικ...
όπου ο άνεμος παύει να φυσάει στα πανιά.
Και μετά, τον τελευταίο χειμώνα, χωρίς να το πολυσκεφτώ...
Πήγα να δω εκείνο τον αντζέντη, για να του πω ότι ενδιαφερόμουν πάλι να σκηνοθετήσω.
Βασικά, φάνηκε λίγο έκπληκτος...
που έβλεπε τον Ριπ Βαν Βίνκλ να είναι ακόμα ζωντανός.
Μμ.
Θεέ μου.
Δεν ήξερα ότι είναι τόσο μικρά.
Λοιπόν, ειλικρινά...
Είμαι έτοιμος να παρατήσω την όλη φάση, αν θες να ξέρεις.
- Τι; - Ναι...
Ποιος νόμιζα ότι ήμουνα;
Εννοώ, όλο αυτό μοιάζει με την ιστορία μιας κακομαθημένης πριγκίπισσας.
Ποιος νόμιζα ότι ήμουνα, ο Σάχης της Περσίας;
Πραγματικά αναρωτιέμαι αν άνθρωποι σαν και μένα δεν είναι σαν τον Άλμπερτ Σπέερ, Γουόλυ.
- Τον αρχιτέκτονα του Χίτλερ, τον ξέρεις; - Τι;
Σκεφτόμουν πολύ γι' αυτόν τελευταία επειδή... νομίζω είμαι σαν τον Σπέερ.
Και πάει καιρός που έχω σκαλώσει και δοκιμάζω το δικό του τρόπο.
Τι είναι αυτά που λες;
Ξέρεις, ήταν πολύ καλλιεργημένος άνθρωπος, αρχιτέκτονας, καλλιτέχνης...
πίστευε κι αυτός ότι δεν του ταιριάζουν οι συνηθισμένοι κανόνες της ζωής.
Εννοώ, πραγματικά αισθάνομαι πως ό,τι έχω κάνει...
είναι απαίσιο, απλά απαίσιο.
Θεέ μου. Μα γιατί;
Βλέπεις, έχω δει πολύ θάνατο τα τελευταία χρόνια, Γουόλυ...
και ένα πράγμα είναι σίγουρο για το θάνατο.
Το περνάς μόνος σου. Αυτό είναι το μόνο βέβαιο.
Tο έχω δει. Δεν έχει σημασία με ποιους κοιμάσαι.
Δεν έχουν νόημα οι απολογισμοί σου. Ό,τι κι αν είναι, το περνάς μόνος σου.
Άρα το ερώτημα είναι, όταν έρθει η ώρα μου, τι ψυχή θα παραδώσω;
Και έχω μεγάλες αμφιβολίες για κάποιον που έχει ζήσει τη ζωή του...
όπως έζησα εγώ τα τελευταία χρόνια.
Γιατί να αισθάνεσαι έτσι;
Πέρασα πολύ δύσκολα τους τελευταίους μήνες, Γουόλυ.
Τρεις διαφορετικοί άνθρωποι της οικογένειάς μου μπήκαν στο νοσοκομείο την ίδια περίοδο.
Μετά πέθανε η μητέρα μου.
Μετά η Μαρίνα είχε ένα πρόβλημα στη μέση της, και ανησυχούσαμε πολύ γι' αυτήν.
Καταλαβαίνεις, αισθάνομαι πολύ ευάλωτος αυτή τη στιγμή.
Εννοώ... δεν μπορώ να κοιμηθώ, τα νεύρα μου είναι διαλυμένα.
Εννοώ, με επηρεάζουν τα πάντα.
Την... προηγούμενη βδομάδα είχα καλέσει στο σπίτι εκείνο τον καλό Νορβηγό σκηνοθέτη για φαγητό...
και είναι κάποιος που ξέρω χρόνια...
τον συμπαθώ πολύ.
Και καθόμουν εκεί και σκεφτόμουν ότι είναι ένας αλαζόνας, ηττοπαθής...
συντηρητικός, φαντασιόπληκτος που τον ενδιαφέρει μόνο το θέατρο.
Μιλούσε ακατάπαυστα. Η μητέρα του ήταν μια διάσημη Νορβηγίδα κωμικός.
Πρέπει να είπε "Θυμάμαι η μητέρα μου" τουλάχιστον 400 φορές εκείνο το βράδυ.
Κι έλεγε τη μία ιστορία μετά την άλλη για τη μητέρα του.
Έχω ακούσει αυτές τις ιστορίες 20 φορές στο παρελθόν.
Άδειασε όλο το μπέρμπον, σιγά σιγά.
Και το γέλιο του ήταν απαίσιο.
Άκουγα τον πόνο στο γέλιο του, την κενότητα.
Ξέρεις, ό,τι είχε υποστεί από τη μητέρα του.
Έτσι κάποια στιγμή έπρεπε να του ζητήσω να φύγει - ευγενικά, ξέρεις.
Του είπα ότι έπρεπε να ξυπνήσω το πρωί, κάτι που ακούστηκε απαίσια.
Ήταν σαν να πέθανε εκεί στο σαλόνι.
Μετά πήγα στο μπάνιο και έκλαιγα γιατί ένοιωσα ότι έχασα ένα φίλο.
Και μόλις έφυγε, άνοιξα την τηλεόραση...
κι έπεσα σε ένα τύπο που μόλις είχε κερδίσει κάτι...
κάτι εισιτήρια - ένα μεγάλο ποσό σε επιταγή κι ένα τεράστιο ασημένιο μπουκάλι.
Και, ξέρεις - δεν μπορούσε να κρύψει την επιταγή στο μπουκάλι...
κι έβαλε το μπουκάλι μπροστά στη μύτη του προσποιούμενος ότι είναι το πρόσωπό του.
Δεν πρόσεχε καθόλου τον τύπο που του έπαιρνε συνέντευξη...
αλλά γελούσε χαιρέκακα στους φίλους του, και τον κοιτούσα και σκεφτόμουν...
"Τι αισχρό, ματαιόδοξο, κάθαρμα."
Και μετά σκέφτηκα, "αυτός ο τύπος είμαι εγώ."
Χτες το βράδυ, ήταν η 20η επέτειο του γάμου μας...
και πήγαμε με την Τσικίτα να δούμε την παράσταση για την Μπίλυ Χολιντέι.
Κοιτούσα όλο αυτό τον κόσμο του θεάματος που δε γνωρίζει τίποτα για την Μπίλυ Χολιντέι, τίποτα.
Βλέπεις, είναι όλοι τους... ψευτοδιανοούμενοι.
Και ξαφνικά είχα την ίδια αίσθηση. Καθόμουν και έκλαιγα σε όλη την παράσταση.
Ξαφνικά ένοιωσα ότι ήμουν και γω υποκριτής σαν αυτούς...
και ότι όλη μου η ζωή ήταν μια κοροϊδία...
δεν είχα ούτε το θάρρος να ζήσω όπως η Μπίλυ Χολιντέι.
Εννοώ, πραγματικά αισθάνομαι ταλαιπωρημένος, εξαντλημένος.
Ότι έχω χαραμίσει τη ζωή μου.
Aντρέ, πώς μπορείς να λες κάτι τέτοιο;
Κοίτα, μπορεί να βρίσκομαι σε μια πολύ φορτισμένη κατάσταση τώρα, Γουόλυ...
αλλά από τότε που γύρισα σπίτι βρίσκω τον κόσμο που ζούμε...
σε όλο και μεγαλύτερη σύγχυση.
Την προηγούμενη βδομάδα πήγα στο Δημοτικό Θέατρο ένα απόγευμα.
Ξέρεις, μπήκα μέσα και άρχισα να χαιρετάω...
γιατί τους ξέρω όλους, και με ξέρουν όλοι, και είναι πάντα πολύ φιλικοί.
Ξέρεις ότι εφτά-οχτώ άτομα μου είπαν ότι δείχνω υπέροχα;
Και μετά ένα άτομο - ένα - μια γυναίκα που είναι υπεύθυνη στο τμήμα διανομής, μου είπε...
"Πω πω, φαίνεσαι χάλια. Συμβαίνει κάτι;"
Και πιάσαμε την κουβέντα. Άρχισα φυσικά να της λέω πράγματα.
Και ξαφνικά ξεσπάει σε κλάματα γιατί μια θεία της που είναι 80...
και της έχει αδυναμία, μπήκε στο νοσοκομείο για καταρράκτη, με επιτυχία.
Αλλά η νοσοκόμα ήταν τόσο απρόσεκτη, που δεν έβαλε κάγκελα στο κρεβάτι...
κι έτσι η θεία έπεσε από το κρεβάτι και τώρα είναι εντελώς κατάκοιτη.
Έτσι, μιλούσαμε για τα νοσοκομεία.
Τώρα, αυτή η γυναίκα, επειδή είναι αυτή που είναι -
Επειδή αυτό που της συνέβη είναι πολύ πρόσφατο...
μπορούσε να με κοιτάξει με πλήρη διαύγεια.
Δεν ήξερε τίποτα από αυτά που έχω περάσει.
Αλλά οι άλλοι είδαν το μαύρισμα, ή το πουκάμισο...
ή το πουκάμισο που δένει με το μαύρισμα.
Έτσι είπαν, "Πω πω, δείχνεις υπέροχα."
Τώρα, αυτοί ζουν σε έναν παράλογο ονειρικό κόσμο.
Δεν κοιτάζουν. Αυτό μου φαίνεται πολύ παράξενο.
Σωστά, γιατί βασικά, δεν είδαν τίποτα...
εκτός... από τα ασήμαντα πράγματα που ήθελαν να δουν.
Ναι, είναι σαν αυτό που συνέβη λίγο πριν πεθάνει η μητέρα μου.
Είχαμε πάει στο νοσοκομείο να δούμε τη μητέρα μου...
και μπήκα μέσα να τη δω...
και ήταν τόσο χάλια, λες και είχε βγει από το Άουσβιτς ή το Νταχάου.
Και πήγα στον προθάλαμο να παρηγορήσω τον πατέρα μου...
όταν ένας γιατρός που ειδικευόταν σ' ένα πρόβλημα που είχε με το χέρι της...
πήγε στο δωμάτιό της και βγήκε έξω λάμποντας.
Και είπε, "Παιδί μου, δεν θα έπρεπε να νοιώθεις υπέροχα;
Δεν έχει κάνει τεράστια πρόοδο;"
Τώρα, το μόνο που είδε ήταν το χέρι της. Αυτό ήταν το μόνο που είδε.
Τώρα, αυτός είναι άλλος ένας που ζει σε ένα όνειρο.
Ο οποίος κατά βάθος είναι ένα είδος χασάπη...
που διαπράττει ένα είδος φόνου στην οικογενένεια...
διότι βγαίνοντας από εκείνο το δωμάτιο, μας σκοτώνει ψυχικά...
οδηγώντας μας σε έναν πλασματικό κόσμο...
όπου καταλήγουμε συγχυσμένοι και φοβισμένοι...
γιατί μια στιγμή πριν, είδαμε έναν ετοιμοθάνατο...
και τώρα έρχεται ένας ειδικός και μας λέει ότι βρίσκεται σε άριστη φόρμα.
Εννοώ, ο πατέρας μου πήγε να τρελαθεί.
Μιλάμε για έναν άνθρωπο 82 ετών που είναι πολύ ευαίσθητος...
και αν πας και δεις τον άνθρωπό σου να πεθαίνει...
και δεν θέλεις να πεθάνει, και πέντε λεπτά αργότερα βγει ένας γιατρός...
και σου πει ότι βρίσκεται σε άριστη κατάσταση...
Ξέρεις, μπορεί να σου στρίψει.
- Ναι. Καταλαβαίνω τι εννοείς. - Εννοώ ότι ο γιατρός δεν είδε τη μητέρα μου.
Οι άνθρωποι στο Δημοτικό Θέατρο δεν είδαν εμένα.
Εννοώ ότι είναι σα να ζούμε σε μια ομίχλη.
Νομίζω ότι είμαστε όλοι υπνωτισμένοι. Περπατάμε σαν ζόμπι.
Νομίζω, δεν έχουμε καν επίγνωση του εαυτού μας ή των πράξεων μας.
Περιφερόμαστε όλη μέρα σαν ασυνείδητες μηχανές...
και στο μεταξύ υπάρχει όλη αυτή η μανία και η ανησυχία και η νευρικότητα...
που συσσωρεύεται και συσσωρεύεται μέσα μας.
Έχεις δίκιο. Συσσωρεύεται...
και μετά ξεσπάει ακατάλληλα.
Θυμάμαι όταν έπαιζα σε κείνο το έργο...
βασισμένο στο Μαιτρ και τη Μαργαρίτα του Μπουλγκάκοφ.
Και είχα το ρόλο της γάτας.
Αλλά υπήρχε ένα πρόβλημα με το κουστούμι της γάτας...
έτσι μου το παρέδωσαν το βράδυ της πρεμιέρας.
Ειδικά το κεφάλι, δεν είχα καν την ευκαιρία να το δοκιμάσω.
Και τέσσερις συνάδελφοί μου, βασικά μου την πέσανε...
μου είπαν κάτι πράγματα που ούτε καν τα είχα σκεφτεί...
προσπαθώντας να με αποσυντονίσουν.
Ο ένας μου είπε, "Α, καλά, με αυτό το κεφάλι...
"θα αλλάξει εντελώς η ακουστική σου στην παράσταση.
"Θα ακούς τα πάντα διαφορετικά...
"και ίσως είναι πολύ αγχωτικό.
"Εγώ μια φορά σε μια παράσταση φόραγα καλύμματα ακουστικών...
και δεν μπορούσα να ακούσω τίποτα από αυτά που έλεγαν."
Και μετά ένας άλλος λέει, "Εγώ ακόμα και καπέλο να φοράω στη σκηνή...
με πιάνει λιποθυμία."
Εννοώ, αυτά τα σχόλια ήταν πολύ εχθρικά...
γιατί, αν τα πίστευα, θα έβγαινα στη σκηνή...
και δεν θα άκουγα τίποτα, και θα με έπιανε λιποθυμία.
Αλλά αυτή η εχθρότητα ήταν εντελώς άστοχη...
επειδή, κατά βάθος με συμπαθούσαν.
Εννοώ, εκείνη η εχθρότητα ήταν απλά ένα συναίσθημα...
που είχαν απωθήσει από κάποια προηγούμενη εμπειρία.
Επειδή κατά κάποιο τρόπο η κοινωνία μας σήμερα...
δεν επιτρέπει να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας...
παρά μόνο με αφύσικο και έμμεσο τρόπο.
Αν τα εκφράσεις άμεσα, όλοι θα τρελαθούν.
Λοιπόν, εκδήλωσες τα συναισθήματά σου για αυτά που σου είπαν;
Όχι. Δεν ήξερα καν τι ένοιωσα μέχρι που το σκέφτηκα αργότερα.
Και, το πολύ πολύ, σε μια τέτοια κατάσταση...
ακόμα κι αν ήξερα τι ένοιωσα...
να έλεγα, αν είχα αληθινά ενοχληθεί...
κάτι σαν, "Α, ναι. Καλά, είναι εκπληκτικό...
μπορεί και μένα να με πιάσει λιποθυμία απόψε."
Και γω το ίδιο κάνω.
Δεν μπορούμε να είμαστε άμεσοι, έτσι φτάνουμε να λέμε τα πιο αφύσικα πράγματα.
Θυμάμαι μια βραδιά. Ήταν λίγες εβδομάδες αφού πέθανε η μητέρα μου.
Και βρισκόμουν σε πολύ κακή διάθεση.
Και είχα βγει για φαγητό με τρεις στενούς φίλους...
οι δύο γνώριζαν πολύ καλά τη μητέρα μου...
και γνώριζα και τους τρεις πολλά χρόνια.
Περάσαμε όλο το βράδυ χωρίς να μπορώ...
ούτε για μια στιγμή, να αναφερθώ στο-
Όχι ότι ήθελα να κάτσω και να περάσω ένα καταθλιπτικό βράδυ...
μιλώντας για όλο αυτό τον πόνο που περνούσα και τα συναφή.
Πραγματικά, καθόλου.
Αλλά το γεγονός ότι κανείς δεν έλεγε...
"Τι κρίμα για τη μητέρα σου" ή "Πώς νοιώθεις;"
Ήταν σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. Αστειεύονταν ως συνήθως και γελούσαν.
Πήγε να μου στρίψει, εδώ που τα λέμε.
Κάποιος αναφέρθηκε σε ένα τύπο που δεν συμπαθώ ιδιαίτερα...
και άρχισα να τσιρίζω που τον βρήκανε στον Ποταμό Μπρονξ...
που το πέος του είχε μικρύνει από τη βλενόρροια, και ότι παλαβό μπορείς να φανταστείς.
Αργότερα, όταν έφτασα σπίτι, κατάλαβα πόσο απελπισμένος ήμουν για να σπάσω τον πάγο.
Ναι.
Ξέρεις, Γουόλυ, μια τέτοια κατάσταση σε ένα Θιβετανικό σπίτι...
θα ήταν τελείως ανάρμοστη, θα ήταν ακατανόητη.
Απλά θα ήταν... τόσο αφύσικο, Γουόλυ.
Αν τέσσερις Θιβετιανοί ήταν παρέα, και συνέβαινε μια τραγωδία σε έναν από αυτούς...
και πέρναγαν όλο το βράδυ έτσι...
Εννοώ, οι Θιβετιανοί θα το έβλεπαν αυτό...
και θα σκέφτονταν ότι είναι αδιανόητο.
Αλλά για μας, αυτό είναι μια συνηθισμένη συμπεριφορά.
Εννοώ... οι Αφρικανοί μπορεί να μας λόγχιζαν και τους τέσσερις...
γιατί θα τρελαινόντουσαν.
Θα σκέφτονταν ότι είμαστε επικίνδυνα ζώα ή κάτι τέτοιο.
- Σωστά. - Εννοώ, είναι κάτι απόλυτα διεστραμμένο.
Όλα καλά, κύριοι;
- Μια χαρά. - Ναι.
Αλλά τέτοια βράδια είναι συνηθισμένα για μας.
Εννοώ, πηγαίνουμε σε τέτοια δείπνα και πάρτυ συνεχώς.
Αυτά τα βράδια είναι κάπως σαν ονειροπολήματα...
επειδή οι άνθρωποι μιλούν συνειρμικά.
Όλοι αιωρούνται μέσα σε αυτή την ομίχλη από συνειρμούς και ασυνείδητα συναισθήματα.
Κανείς δεν λέει τι πραγματικά σκέφτεται.
Μετά αρχίζουν τα αστεία που ουσιαστικά αποτελούν ένα είδος μυστικού κώδικα.
Σωστά. Αυτό που συνήθως συμβαίνει τέτοια βράδια...
είναι ότι αρχίζουμε να παίζουμε με αυτές τις χαζούλικες φαντασιώσεις...
και όλοι θα πετάξουν κάτι του τύπου...
"Έϊ, δεν θα ήταν φοβερό αν ο Φρανκ Σινάτρα και η Κα Νίξον και μπλα-μπλα-μπλα...
εμπλέκονται σε κείνο και στο άλλο;"
Ξέρεις, πάντα με διάσημους, και πάντα κάπως... τραγελαφικά.
Ή θα μιλήσουν για κάτι φρικτό...
όπως... για κείνο το κορίτσι που πέθανε στο αυτοκίνητο του Τεντ Κέννεντυ...
και θα μουγκρίσουν χαχανίζοντας.
Εννοώ, είναι πραγματικά εκπληκτικό. Είναι απίστευτο.
Τα πάντα εκφράζονται μέσα από αυτά τα παράλογα αστεία.
Ποτέ δεν καταλαβαίνω αυτό που γίνεται σε ένα πάρτυ.
Νοιώθω πάντα μεγάλη σύγχυση.
Ξέρεις, η Ντέμπυ είπε κάποτε, μετά από ένα τέτοιο συμβάν στη Νέα Υόρκη...
ότι το ταξίδι...
από τα προάστεια του Σικάγο που γεννήθηκε...
μέχρι εκείνο το βράδυ στη Νέα Υόρκη...
της φάνηκε μεγαλύτερο από το ταξίδι που έκανε η γιαγιά της...
από τις Στέππες της Ρωσίας μέχρι τα προάστεια του Σικάγο.
Νομίζω έχει δίκιο.
Ίσως, Γουόλυ, ένας από τους λόγους...
που δεν ξέρουμε τι συμβαίνει...
όταν βρισκόμαστε σε ένα πάρτυ, είναι γιατί ασχολούμαστε με το να δίνουμε παράσταση.
Αυτός ήταν ένας από τους λόγους που ο Γκροτόφσκι εγκατέλειψε το θέατρο.
Ένοιωσε ότι οι άνθρωποι υποκρίνονται τόσο καλά στη ζωή τους...
ώστε η παράσταση στο θέατρο είναι κάπως περιττή...
και, κατά κάποιο τρόπο, χυδαία.
Χα.
Δεν είναι εκπληκτικό πόσο συχνά ένας γιατρός...
ανταποκρίνεται στην εικόνα που έχουμε για ένα γιατρό;
Όταν βλέπεις έναν τρομοκράτη στην τηλεόραση, μοιάζει ακριβώς με τρομοκράτη.
Εννοώ, ζούμε σε ένα κόσμο όπου ο κάθε πατέρας...
ο κάθε εργένης, ο κάθε καλλιτέχνης...
όλοι προσπαθούν να ανταποκριθούν στην εικόνα που έχει κάποιος για το πώς...
ο πατέρας, ο εργένης, ο καλλιτέχνης, πρέπει να δείχνει και να συμπεριφέρεται.
Όλοι δρουν λες και ξέρουν ακριβώς πώς πρέπει να συμπεριφερθούν...
οποιαδήποτε στιγμή...
και όλοι δείχνουν να έχουν πλήρη αυτοπεποίθηση.
Βέβαια, στην ιδιωτική τους ζωή οι άνθρωποι είναι πολύ μπερδεμένοι με τον εαυτό τους.
Ναι.
Δεν ξέρουν τι να κάνουν με τη ζωή τους.
- Διαβάζουν όλα αυτά τα βιβλία αυτοβελτίωσης. - Ω, Θεέ μου!
Αυτά τα βιβλία είναι τόσο δελεαστικά, γιατί δείχνουν...
πόσο απεγνωσμένα περίεργοι είμαστε για το τι...
κάνουν οι άλλοι στη ζωή τους...
αν και... υποδυόμενοι αυτούς τους ρόλους συνεχώς...
απλά κρύβουμε την πραγματικότητα του εαυτού μας από τους άλλους.
Και έχουμε αυτή την παιδαριώδη άγνοια για τους άλλους.
Συνήθως δεν ξέρουμε αυτά που θα θέλαμε να ξέρουμε...
ακόμα και για τους λεγόμενους κολλητούς μας.
Εννοώ... ξέρεις...
ας υποθέσουμε ότι περνάς μια κόλαση στη ζωή σου.
Θα ήθελες να ξέρεις αν οι φίλοι σου έχουν βιώσει παρόμοιες εμπειρίες.
Αλλά δεν τολμάμε να ρωτήσουμε.
Όχι. Θα ήταν σα να ζητούσες από το φίλο σου να εγκαταλείψει το ρόλο του.
Εννοώ, δεν δίνουμε καθόλου αξία στην προφανή πραγματικότητα.
Αντίθετα, αυτή η απίστευτη έμφαση που δίνουμε σήμερα...
στην αποκαλούμενη καριέρα μας...
κάνει την προφανή πραγματικότητα να έχει πολύ μικρή προτεραιότητα...
γιατί αν η ζωή σου είναι οργανωμένη στο πώς θα πετύχεις στην καριέρα σου...
τότε, δεν έχει σημασία αυτό που σκέφτεσαι ή αυτό που βιώνεις.
Μπορείς κατά κάποιο τρόπο να διακόψεις τη λειτουργία του μυαλού σου για χρόνια.
Μπορείς να το βάλεις σε λειτουργία αυτόματου πιλότου.
Ξέρεις, όπως ο γιατρός της μητέρας σου που έβαλε τον αυτόματο πιλότο του...
όταν πήγε και κοίταξε το χέρι της...
και απέτυχε πλήρως να αντιληφθεί κάτι άλλο.
'Εχεις δίκιο. Το μυαλό μας εστιάζει σε κείνους τους στόχους και τα πλάνα...
τα οποία από μόνα τους δεν είναι η πραγματικότητα.
Όχι, οι στόχοι και τα πλάνα δεν είναι.
Είναι μια φαντασία. Αποτελούν μέρος μιας ονειρικής ζωής.
Εννοώ, ξέρεις, δείχνει πάντα τόσο γελοίο...
που ο καθένας πρέπει να πετύχει τους ασήμαντους στόχους του στη ζωή.
Είναι τόσο παράλογο, αν σκεφτείς ότι δεν έχει καμία αξία ο στόχος.
Σωστά. Και επειδή οι άνθρωποι επικεντρώνονται στους στόχους τους...
ζουν κάθε στιγμή της ζωής τους τυποποιημένα.
Σαν το Νορβηγό που λέει τις ίδιες ιστορίες ξανά και ξανά.
- Mμ-Χμμ. - Η ζωή γίνεται μια επανάληψη.
Αυτό γίνεται σήμερα.
Ελάχιστα πράγματα συμβαίνουν...
όπως τότε που ο Μάρλον Μπράντο έστειλε την Ινδιάνα να παραλάβει το Όσκαρ...
και ακολούθησε το χάος.
Τα πράγματα πολύ σπάνια οδηγούνται στο χάος, σήμερα.
Και αν λειτουργείς τυποποιημένα...
τότε δεν ζεις πραγματικά.
Ξέρεις, στα Σανσκριτικά, η ρίζα του ρήματος "είμαι"...
είναι κοινή με το "αναπτύσσομαι" ή το "αναπτύσσω."
Χα.
- Έχεις ακουστά τον Ροκ; - Ε;
Ω, λοιπόν.
Ο Ροκ ήταν ένας υπέροχος άνθρωπος.
Ήταν ένας από τους ιδρυτές του Φίντχορν...
και ήταν ένας - μάλλον - ο μεγαλύτερος Σκωτσέζος μαθηματικός...
κι ένας από τους μεγαλύτερους του αιώνα.
Και περηφανευόταν για το γεγονός ότι δεν ζούσε σε καμία φαντασίωση, σε κανένα όνειρο...
τίποτα δεν - σε καμία πλασματική ζωή -
τίποτα δεν τον εμπόδιζε να κατανοεί άμεσα τα μαθηματικά.
Και μια μέρα, γύρω στα 50 του, περπατούσε στους κήπους του Εδιμβούργου...
και είδε έναν φαύνο.
Ο φαύνος ήταν έκπληκτος γιατί οι φαύνοι μπορούν να δουν τους ανθρώπους...
αλλά ελάχιστοι άνθρωποι έχουν καταφέρει να τους δουν.
Ξέρεις, αυτά τα μικρά πλασματάκια.
- Όχι ελάφι. - Ω.
- Λέγεται φαύνος. - Νόμιζα ότι είναι ελαφάκι.
Ναι, υπάρχει ένα ελάφι που λέγεται φαύνος, αλλά αυτά είναι σαν τα πλασματάκια...
- Ω! Όπως στον Ντεμπυσσύ. - Ναι. Ακριβώς.
Έτσι γνωρίστηκε με τον φαύνο, και με άλλους φαύνους...
και άρχισαν σοβαρές συζητήσεις...
και όλο και περισσότεροι φαύνοι έρχονταν κάθε απόγευμα να τον συναντήσουν.
Και συνομιλούσε με τους φαύνους.
Κάποια μέρα αργότερα, όταν τον γνώρισαν καλύτερα...
του ζήτησαν αν ήθελε να συναντήσει τον Πάνα...
γιατί ο Πάνας επιθυμούσε να τον συναντήσει.
Και βέβαια, ο Πάνας φοβόταν μήπως τον τρομάξει...
γιατί ήξερε την Χριστιανική πεποίθηση...
που τον παρουσίαζε ως ένα διαβολικό πλάσμα, ενώ δεν ήταν.
Αλλά ο Ροκ είπε ότι θα χαιρόταν να τον γνωρίσει κι έτσι συναντήθηκαν...
και ο Πάνας έμμεσα τον έβαλε να κάνει ένα ταξίδι...
όπου γνώρισε ανθρώπους και ξεκίνησαν να φτιάχνουν το Φίντχορν.
Ωστόσο ο Ροκ συνήθιζε να ασκείται με συγκεκριμένες μεθόδους...
όπως, για παράδειγμα, αν ήταν δεξιόχειρας...
έκανε τα πάντα κάθε μέρα με το αριστερό χέρι.
Όλη μέρα - έτρωγε, έγραφε, τα πάντα - άνοιγε τις πόρτες...
ώστε να αποσπαστεί από τις συνήθειες της ζωής.
Επειδή ο μεγαλύτερος κίνδυνος γι' αυτόν...
ήταν να πέσει σε λήθαργο, στη συνήθεια.
Είχε επινοήσει μια σειρά από πολύ απλές ασκήσεις...
ώστε να εξακολουθεί να βλέπει, να αισθάνεται, να θυμάται.
Γιατί πρέπει να μάθεις στις μέρες μας.
Παλιά δεν ήταν απαραίτητο, αλλά σήμερα πρέπει να μάθεις...
όπως, ε, πεινάς πραγματικά...
ή απλά γεμίζεις το στόμα σου -
Γιατί αυτό ακριβώς κάνεις, από συνήθεια.
Εννοώ, έχεις τη δυνατότητα να το κάνεις, και το κάνεις...
ανεξάρτητα αν πεινάς ή όχι.
Ξέρεις, αν πας σε ένα Βουδιστικό Κέντρο Διαλογισμού...
σε βάζουν να γευτείς κάθε μπουκιά από την τροφή σου...
ώστε θέλεις δύο ώρες - είναι φοβερό - να τελειώσεις το φαγητό σου.
Αλλά γίνεσαι συνειδητός στη γεύση που έχει η τροφή σου.
Αν τρως απλά από συνήθεια τότε δεν γεύεσαι την τροφή...
και δεν έχεις επίγνωση της πραγματικότητας που σου συμβαίνει.
Εισέρχεσαι στον κόσμο του ονείρου πάλι.
Θα έλεγες ότι ζούμε σε αυτό τον ονειρικό κόσμο...
επειδή καθημερινά κάνουμε τόσα πράγματα που μας επηρεάζουν...
και για τα οποία, κατά κάποιο τρόπο, δεν έχουμε επίγνωση;
Σκεφτόμουν... τα τελευταία Χριστούγεννα...
Μας έκαναν δώρο μια ηλεκτρική κουβέρτα.
Μπορώ να σου πω ότι είναι μια τεράστια πρόοδος...
σε σχέση με παλιά, και είναι εξαιρετική.
Αλλά... είναι πολύ διαφορετικά με αυτήν...
και μερικές φορές αναρωτιέμαι, τι ακριβώς μου κάνει;
Εννοώ, αισθάνομαι ότι... δεν κοιμάμαι με τον ίδιο τρόπο.
Όχι, δεν γίνεται.
Και... τα όνειρά μου είναι κάπως διαφορετικά...
και αισθάνομαι κάπως αλλιώς όταν σηκώνομαι το πρωί.
Δεν θα έβαζα με τίποτα ηλεκτρική κουβέρτα.
Πρώτον, θα ανησυχούσα μη πάθω ηλεκτροπληξία. Όχι, δεν εμπιστεύομαι την τεχνολογία.
Αλλά, το σημαντικότερο, Γουόλυ, είναι ότι αυτό το είδος των ανέσεων...
σε απομονώνει από την πραγματικότητα με ένα πολύ άμεσο τρόπο.
- Εννοείς... - Εννοώ, αν δεν έχεις ηλεκτρική κουβέρτα...
και το διαμέρισμα είναι κρύο και χρειάζεσαι κι άλλη κουβέρτα...
θα πάρεις από τη ντουλάπα παλτά και θα τα βάλεις πάνω από τις κουβέρτες...
Έτσι, ξέρεις ότι κάνει κρύο.
Κι αυτό δημιουργεί μια σύνδεση στα πράγματα.
Έχεις συμπόνια για τον... Ο άνθρωπος δίπλα σου κρυώνει.
Υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι που κρυώνουν.
Τι κρύα νύχτα! Μου αρέσει το κρύο.
Θεέ μου, δεν το είχα συνειδητοποιήσει. Δεν θέλω κουβέρτα. Έχει πλάκα να κρυώνεις.
Μπορώ να κουρνιάσω πιο κοντά σου επειδή κάνει κρύο.
Κάθε λογής πράγματα σου συμβαίνουν.
Άναψε την ηλεκτρική κουβέρτα, και είναι σαν να παίρνεις ηρεμιστικό...
παρακολουθείς τηλεόραση και είναι σαν να αποβλακώνεσαι.
Είναι σαν να εισέρχεσαι πάλι στον κόσμο του ονείρου.
Που μας οδηγεί, Γουόλυ, να ζούμε σε ένα περιβάλλον...
όπου κάτι τόσο ολοκληρωτικό όσο οι εποχές, ο χειμώνας, το κρύο...
δεν μας επηρεάζει καθόλου;
Εννοώ, είμαστε ζώα, τελικά.
Τι σημαίνει αυτό;
Νομίζω σημαίνει ότι αντί να ζούμε κάτω από τον ήλιο...
και το φεγγάρι και τον ουρανό και τα αστέρια...
ζούμε σε ένα φανταστικό κόσμο που εμείς οι ίδιοι έχουμε φτιάξει.
Ναι, αλλά ποτέ δεν θα εγκατέλειπα την ηλεκτρική κουβέρτα μου, Αντρέ.
Επειδή η Νέα Υόρκη είναι κρύα το χειμώνα.
Το διαμέρισμά μας είναι κρύο. Είναι αντίξοες οι συνθήκες.
Η ζωή μας είναι ήδη σκληρή έτσι όπως είναι.
Δεν ψάχνω να απαλλαγώ από αυτά τα λίγα που προσφέρουν άνεση και ανακούφιση.
Αντίθετα, αναζητώ περισσότερη άνεση...
επειδή, ο κόσμος έχει ήδη πολλά βάσανα.
Προσπαθώ να προστατέψω τον εαυτό μου...
επειδή όπου και να κοιτάξεις σε χτυπάνε βάναυσα από παντού.
Όμως Γουόλυ, δεν βλέπεις ότι αυτή η άνεση μπορεί να είναι επικίνδυνη;
Εννοώ, σου αρέσουν οι ανέσεις, και μένα μου αρέσουν...
αλλά οι ανέσεις οδηγούν σε έναν επικίνδυνο εφησυχασμό.
Η μητέρα μου γνώριζε μια γυναίκα, την Λαίδη Χάτφιλντ...
που ήταν μια από τις πιο πλούσιες γυναίκες του κόσμου...
και πέθανε από τη διατροφή γιατί έτρωγε μόνο κοτόπουλο.
Εννοώ, της άρεσε το κοτόπουλο, Γουόλυ, και αυτό ήταν το μόνο που έτρωγε.
Και βασικά το σώμα της πεινούσε, αλλά δεν το ήξερε...
επειδή της άρεσε να τρώει το κοτόπουλό της, και τελικά πέθανε.
Ειλικρινά πιστεύω ότι όλοι είμαστε σαν την Λαίδη Χάτφιλντ σήμερα.
Περνάμε ευχάριστα και άνετα με την ηλεκτρική κουβέρτα μας και το κοτόπουλό μας...
και στο μεταξύ υποφέρουμε γιατί δεν έχουμε επαφή με την πραγματικότητα...
γιατί δε θρεφόμαστε με κάτι ουσιαστικό, γιατί δεν βλέπουμε τον κόσμο.
Δεν βλέπουμε τον εαυτό μας.
Δεν βλέπουμε ότι οι πράξεις μας επηρεάζουν άλλους ανθρώπους.
Έχεις διαβάσει το βιβλίο Για Τον Χασιδισμό του Μάρτιν Μπούμπερ;
- Όχι. - Ορίστε μια άποψη για τη ζωή.
Μιλάει για την πίστη των Χασιδιστών Εβραίων...
ότι υπάρχουν πνεύματα συνδεδεμένα με τα πάντα.
Υπάρχουν πνεύματα συνδεδεμένα με σένα. Πνεύματα συνδεδεμένα με μένα.
Πνεύματα συνδεδεμένα με αυτό το τραπέζι.
Και η προσευχή είναι η πράξη που τα απελευθερώνει από αυτή την εμβρυακή σύνδεση...
και κάθε μας πράξη στη ζωή...
είτε κάνουμε δουλειές, είτε κάνουμε έρωτα...
είτε γευματίζουμε μαζί, είτε οτιδήποτε-
η κάθε μας πράξη θα πρέπει να είναι μια προσευχή...
ένα θείο μυστήριο στον κόσμο.
Πιστεύεις λοιπόν ότι ζούμε έτσι;
Γιατί πιστεύεις ότι δεν ζούμε έτσι;
Νομίζω γιατί αν επιτρέπαμε στον εαυτό μας να δει τι κάνουμε καθημερινά...
μπορεί να το βρίσκαμε τελείως αποκρουστικό.
Δες τον τρόπο που συμπεριφερόμαστε στους άλλους.
Κάθε μέρα, πολλές φορές τη μέρα, μπαίνω στο κτίριο που μένω.
Ο θυρωρός με αποκαλεί Κύριο Γκρέγκορυ, και γω τον αποκαλώ Τζίμυ.
Ήδη, σε τι διαφέρει αυτό...
από τον ιδιοκτήτη μιας φυτείας του Νότου που έχει σκλάβους;
Νομίζω ότι διαπράτεται ένα είδος εγκλήματος εκείνη τη στιγμή...
που μπαίνω στο κτίριο.
Γιατί εδώ πρόκειται για έναν αξιοπρεπή, νοήμων άνθρωπο, συνομήλικό μου...
και όταν τον αποκαλώ Τζίμυ, αυτόματα τον μετατρέπω σε παιδί, και μένα σε ενήλικα...
επειδή εγώ μπορώ να αγοράσω την είσοδό μου στο κτίριο.
Σωστά. Έχεις δίκιο.
Θεέ μου, όταν ήμουν καθηγητής στα Λατινικά...
οι άνθρωποι μού συμπεριφέρονταν...
ξέρεις, λες και ήμασταν σε δεξίωση...
με ειδήμονες και ακαδημαϊκούς...
Με απομόνωναν, με τον πιο ευγενικό τρόπο...
όπως ένα σκύλο.
Με άλλα λόγια, δεν μπορούσα...
να συζητώ μαζί τους ισότιμα.
Κατά καιρούς συζητούσα με κόσμο...
αλλά όταν με ρωτούσαν τι έκανα...
κάτι που συνέβαινε μετά από πέντε λεπτά...
ξέρεις, το πρόσωπό τους -
Ακόμα κι αν απολάμβαναν τη συζήτηση, ή φλέρταραν μαζί μου τέλος πάντων -
το πρόσωπό τους έπαιρνε την έκφραση λες και έπεφτε η καταπακτή.
Ξέρεις, εκείνες τις μεσαιωνικές πύλες. Απλά απομακρύνονταν.
Κυριολεκτικά, ζούσα σαν σκύλος.
Και... όταν η Ντέμπυ εργαζόταν ως γραμματέας...
Αν έλεγε στο κόσμο τι έκανε, αυτό τους την έδινε.
Ήταν σαν να τους έλεγε...
"Εκτίω ισόβια για... παιδικό φόνο."
Θεέ μου, όταν αναφέρεσαι στη στάση μας σε άλλους ανθρώπους...
Εννοώ, θεωρώ τον εαυτό μου...
ως ένα πολύ αξιοπρεπές, αγαθό άτομο...
επειδή είμαι εύλογα φιλικός...
σχεδόν με όλους που συναντώ κάθε μέρα.
Αλλά, στην πραγματικότητα, κρίνω τον εαυτό μου πολύ αυτάρεσκα.
Νομίζω ότι είμαι απόλυτα καλός...
στον κόσμο που αποτελεί...
το μικρό κύκλο αυτών που ξέρω ως φίλους...
ή το μικρόκοσμο με τον οποίο μας συνδέουν κοινά χόμπυ...
όπως το θέατρο ή οτιδήποτε άλλο.
Και πραγματικά νοιώθω μέσα μου ικανοποίηση. Είμαι απόλυτα ευτυχής με τον εαυτό μου.
Δεν έχω κανένα παράπονο από τον εαυτό μου.
Εννοώ όμως, ας το παραδεχτούμε.
Υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος εκεί έξω που ούτε καν τον διανοούμαι.
Και προφανώς δεν παίρνω την ευθύνη για το πώς ζω σε κείνο τον κόσμο.
Αν πραγματικά αντιμετώπιζα το γεγονός...
ότι κατά κάποιο τρόπο μοιράζομαι αυτή τη σκηνή...
με εκείνον που πεινάει κάπου στην Αφρική...
τότε, δεν θα αισθανόμουν τόσο υπέροχα με τον εαυτό μου.
Έτσι... διαγράφω όλους εκείνους που βρίσκονται έξω από την αντίληψή μου.
Αλλά, βέβαια... αγνοώ...
ένα ολόκληρο μέρος του πραγματικού κόσμου.
Αλλά, εδώ που τα λέμε...
όταν γράφω ένα έργο, ένα από τα πράγματα που θεωρώ ότι προσπαθώ να κάνω...
είναι να φέρνω τον εαυτό μου μπροστά σε στιγμές της πραγματικότητας...
επιχειρώντας να τις μοιραστώ με ένα ακροατήριο.
Βέβαια, όλοι ξέρουμε...
ότι το θέατρο βρίσκεται σε άσχημη κατάσταση σήμερα.
Μέχρι πρόσφατα οι άνθρωποι που ενδιαφέρονταν πραγματικά για το θέατρο...
έλεγαν συχνά, "Tο θέατρο έχει πεθάνει."
Και τώρα όλοι αναθεωρούν την άποψή τους τόσο ευτελώς...
που, Θεέ μου...
Ξέρω ανθρώπους που ασχολούνται με το θέατρο που πηγαίνουν και βλέπουν πράγματα σήμερα -
Ενώ, λίγα χρόνια πριν οι ίδιοι άνθρωποι...
ντρέπονταν και που έβλεπαν τέτοιου είδους έργα.
Θα μπορούσαν να είχαν αποτραβηχτεί φρικαρισμένοι...
από όλα αυτά τα επιφανειακά έργα.
Αλλά τώρα λένε, "Ω, ήταν πολύ ωραίο."
Είναι απίστευτο.
Και πραγματικά βρίσκω αυτή τη στάση ανυπόφορη...
γιατί αληθινά πιστεύω ότι το θέατρο επιτελεί κάτι πολύ σημαντικό.
Πιστεύω μάλιστα ότι το θέατρο μπορεί να φέρει τους ανθρώπους σε επαφή με την πραγματικότητα.
Εσύ, τώρα, μπορεί να μη νοιώθεις έτσι. Μπορεί να σου φαίνεται τελείως παράλογο.
Ναι, αλλά, Γουόλυ, δε βλέπεις το δίλημμα;
Δε λαβαίνεις υπόψη σου την εποχή που ζούμε.
Και βέβαια συμφωνώ ότι αυτός είναι ο σκοπός του θεάτρου.
Πάντα το ένοιωθα αυτό.
Όταν ήμουν νεαρός σκηνοθέτης, και σκηνοθέτησα τις Βάκχες στο Γιέηλ...
όταν ο Πενθέας φονεύθηκε από τη μητέρα του και τις Ερινύες...
Και τον έσυραν δεμένο πίσω στο δέντρο...
και τον εκτόξευσαν στον αέρα, και πέθανε...
και τον έσκισαν σε κομμάτια και έκοψαν το κεφάλι του -
τότε είχα την παρόρμηση να πάρω ένα κεφάλι από το νεκροτομείο του Νιου Χέιβεν...
και να το περιφέρω στο κοινό.
Ήθελα η Αγαύη να μεταφέρει ένα αληθινό κεφάλι...
και να το περιφέρει στο κοινό...
ώστε ο κόσμος να αντιληφθεί ότι αυτό το πράγμα ήταν αληθινό.
Ότι ήταν αληθινό κεφάλι.
Όμως, η ηθοποιός που έπαιζε την Αγαύη δεν ήθελε σε καμία περίπτωση να το κάνει.
Ξέρεις, ο Γκόρντον Κρέιγκ έλεγε συχνά...
"Γιατί υπάρχει χρυσός και ασήμι στις εκκλησίες ή τους καθεδρικούς
αφού μπορούν οι ηθοποιοί να κρατούν χρυσό και ασήμι;"
Και όσοι είδαν την Ελεονόρα Ντούζε τα τελευταία χρόνια της ζωής της...
είπαν ότι ήταν σαν να βγαίνει ένα φως στη σκηνή, μια ομίχλη...
η υπόσταση από κάτι.
Μετά, αν σκεφτείς τον Μπέρτολτ Μπρεχτ...
Δημιούργησε ένα θέατρο όπου ο κόσμος μπορούσε να αφομοιώσει...
κάτι αφάνταστα ψυχαγωγικό και συναρπαστικό...
αλλά που η έξαψη δεν σε ξεπερνούσε.
Επέτρεπε κατά κάποιο τρόπο την απόσταση ανάμεσα στο έργο και το θεατή...
την οποία, ουσιαστικά, χρειάζονται δύο ανθρώπινα όντα για να ζήσουν μαζί.
Το ερώτημα είναι κατά πόσο το θέατρο σήμερα μπορεί να δώσει στο κοινό...
αυτό που επιχείρησε να κάνει ο Μπρεχτ ή ο Κρεγκ ή η Ντούζε.
Μπορεί να το κάνει σήμερα;
Γιατί, σήμερα, νομίζω οι άνθρωποι είναι τόσο βαθιά κοιμισμένοι...
που αν παίζονται συνεχώς τέτοια επιφανειακά έργα...
που βοηθούν το κοινό να κοιμάται πιο αναπαυτικά...
είναι πολύ δύσκολο να καταλάβεις το ρόλο του θεάτρου.
Όπως πιστεύω ότι, αν παρουσιάσεις σοβαρά, σύγχρονα έργα...
συγγραφέων όπως εσύ...
συνεισφέρεις στην αναισθησία του κοινού από μια διαφορετική γωνία.
Τι εννοείς;
Εννοώ, Γουόλυ...
πώς επηρεάζεται το κοινό από έργα...
που δείχνουν ανθρώπους να ζουν απομονωμένοι στο σήμερα...
που δεν μπορούν να πλησιάσουν ο ένας τον άλλο, που ζουν μέσα στην απελπισία;
Ή πώς επηρεάζει ένα έργο που δείχνει ότι ο κόσμος μας...
δεν έχει παρά ακραίες ερωτικές σκηνές, τρόμο και βία;
Συνεισφέρει αυτό στο να ξυπνήσει ένα κοινό που κοιμάται;
Δεν το νομίζω, γιατί το πιθανότερο είναι ότι...
η εικόνα που τους δείχνεις για τον κόσμο...
είναι ακριβώς η εικόνα που ήδη έχουν για τον κόσμο.
Γνωρίζουν ότι η ζωή τους και οι σχέσεις τους...
είναι δύσκολες και οδυνηρές.
Και όταν βλέπουν τις ειδήσεις στην τηλεόραση...
αυτό που βλέπουν είναι ένα τρομακτικό, χαοτικό σύμπαν...
γεμάτο από βιασμούς και εγκλήματα και κομμένα χέρια από βαγόνια τρένων...
και παιδιά που σπρώχνουν τους γονείς τους από τα παράθυρα.
Άρα το έργο τούς λέει ότι η εντύπωση που έχουν για τον κόσμο είναι σωστή...
και ότι δεν υπάρχει καμία απολύτως διέξοδος.
Δεν μπορούν να κάνουν τίποτα.
Και καταλήγουν να νοιώθουν παθητικοί και ανήμποροι.
Πάρε, ας πούμε, εκείνη τη βάφτιση...
που οργάνωσε για μένα η ομάδα μου στην Πολωνία.
Να ένα παράδειγμα από κάτι που περιέχει όλα τα στοιχεία του θεάτρου.
Δουλεύτηκε προσεκτικά. Σχεδιάστηκε προσεκτικά.
Συντελέστηκε με εξαιρετικό γούστο και μαεστρία.
Και, ουσιαστικά, δημιούργησαν κάτι...
το οποίο, εν προκειμένω, απευθυνόταν μόνο σε ένα θεατή - μόνο σε μένα.
Αλλά δημιούργησαν κάτι που είχε επισημότητα, αγάπη, έκπληξη...
έκβαση, με αρχή, μέση και τέλος...
και ήταν μια απίστευτα όμορφη θεατρική πράξη.
Και η απήχηση που είχε στο ακροατήριό του - σε μένα -
ήταν απόλυτα θετική.
Δε μου προκάλεσε αδιαφορία αλλά έλξη για τη ζωή.
Ναι, όμως, λες ότι είναι αδύνατο -
Εννοώ - δεν είναι λίγο λυπηρό...
να φτάνεις στο συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι δεν μπορούν πια να ξυπνήσουν...
παρά μόνο αν βιώσουν κάποια παράξενη... βάφτιση στην Πολωνία...
ή κάποια αλλόκοτη εμπειρία στην κορυφή του Έβερεστ;
Επειδή... είναι φοβερό...
να θεωρείς ότι είναι απαραίτητο...
να πρέπει όλοι να υπομείνουν το Έβερεστ...
Αυτό είναι σκληρό, γιατί δεν μπορούν όλοι να το αντέξουν.
Πρέπει να υπήρξαν ιστορικές περίοδοι που ήταν εφικτό...
να... σώσεις έναν ασθενή με λιγότερο δραστικά μέτρα.
Πρέπει να υπήρξαν εποχές που για να δώσεις στον κόσμο...
μια δυνατή ή μεστή εμπειρία...
δεν χρειαζόταν να τους πας στο Έβερεστ.
Μα το κάνεις σήμερα. Έτσι κι αλλιώς, το κάνεις σήμερα.
Κάποτε μπορούσες, για παράδειγμα, να γράψεις...
ξέρω γω, το Λογική και Ευαισθησία της Τζέην Ώστεν.
Και είμαι βέβαιος ότι όσοι το διάβασαν βίωσαν μια πολύ δυνατή εμπειρία. Σίγουρα.
Εντάξει, σήμερα λες ότι ο κόσμος δεν θα το καταλάβαινε.
Μπορεί να ισχύει. Εννοώ, δεν υπάρχει ένα είδος κειμένου ή θεατρικής γραφής...
Εννοώ, δεν είναι πλέον αποδεκτό για τους συγγραφείς...
να προσπαθούν να αποδώσουν την πραγματικότητα ώστε οι άνθρωποι να την καταλάβουν;
Εννοώ, πες μου, γιατί είναι απαραίτητο ένα ταξίδι στο Έβερεστ...
για να αντιληφθείς μια στιγμή της πραγματικότητας;
Δηλαδή, το Έβερεστ είναι πιο πραγματικό από τη Νέα Υόρκη;
Δηλαδή, η Νέα Υόρκη δεν είναι;
Εννοώ, αν είχες πλήρη επίγνωση...
του τι υπάρχει στο καπνοπωλείο δίπλα σε αυτό το εστιατόριο...
νομίζω ότι θα σου έκαιγε τον εγκέφαλο.
Δηλαδή, η πραγματικότητα που μπορείς να αντιληφθείς...
σε ένα καπνοπωλείο δεν είναι τόση όση στο Έβερεστ;
Τι πιστεύεις;
Εγώ νομίζω ότι όχι μόνο δεν είναι πιο πραγματικά στο Έβερεστ...
αλλά ότι δεν υπάρχει καν μια τέτοια διαφορά.
επειδή η πραγματικότητα είναι ενιαία, κατά κάποιο τρόπο...
ώστε αν... οι αντιλήψεις σου...
Εννοώ, αν ο οργανισμός σου λειτουργεί σωστά...
είναι άσχετο αν θα πας στο Έβερεστ, και κάπως παράλογο...
γιατί - βέβαια ως ένα βαθμό...
προφανώς είναι κάτι πολύ διαφορετικό από ένα καπνοπωλείο στην 7η Λεωφόρο.
- Αλλά εννοώ- - Μα, συμφωνώ μαζί σου, Γουόλυ.
Αλλά το πρόβλημα είναι ότι ο κόσμος σήμερα δεν μπορεί να δει το καπνοπωλείο.
Εννοώ, τα πράγματα δεν επηρεάζουν τους ανθρώπους όπως παλιά.
Μπορεί, μάλιστα, μετά από 10 χρόνια...
ο κόσμος να πληρώνει 10.000$ για να ευνουχιστεί...
απλά για να επηρεαστεί από κάτι.
Καλά, γιατί το πιστεύεις αυτό; Γιατί είναι πιθανό κάτι τέτοιο;
Απλά επειδή οι άνθρωποι είναι μαλθακοί σήμερα, ή επειδή βαριούνται;
Δηλαδή, είμαστε σαν τα βαριεστημένα κακομαθημένα παιδιά...
που κάθονται όλη μέρα στη μπανιέρα...
και παίζουν με τα παπάκια τους...
και τώρα αρχίζουν να σκέφτονται, "Λοιπόν, τι μπορώ να κάνω;"
Σωστά. Ναι. Βαριόμαστε.
Όλοι βαριόμαστε σήμερα.
Αλλά δε σου περνάει από το μυαλό, Γουόλυ, ότι η διαδικασία...
που δημιουργεί όλη αυτή τη βαρεμάρα που βλέπουμε στον κόσμο σήμερα...
μπορεί να είναι μια αυτοδιαιωνιζόμενη ασυνείδητη μορφή πλύσης εγεκεφάλου...
που έχει ιδρύσει μια παγκόσμια απολυταρχική κυβέρνηση, με βάση το κέρδος...
και ότι όλο αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο απ' όσο μπορεί να σκεφτεί κανείς...
και ότι το θέμα δεν είναι μόνο η ατομική επιβίωση, Γουόλυ...
αλλά ότι κάποιος που βαριέται είναι κοιμισμένος...
και κάποιος που είναι κοιμισμένος δεν θα πει όχι;
Βλέπω συνεχώς τέτοιους ανθρώπους - Πριν λίγες μέρες...
συνάντησα έναν άντρα τον οποίο θαυμάζω απεριόριστα.
Είναι ένας Σουηδός επιστήμονας. Ο Γκούσταβ Μπγιόρνστραντ.
Και μου είπε ότι έχει σταματήσει να βλέπει τηλεόραση...
δεν διαβάζει εφημερίδες, ούτε περιοδικά.
Τα έβγαλε τελείως από τη ζωή του...
γιατί πιστεύει ότι ζούμε σε ένα είδος Οργουελικού εφιάλτη σήμερα...
και πως οτιδήποτε ακούς σήμερα αποσκοπεί στο να σε κάνει ρομπότ.
Και όταν ήμουν στο Φίντχορν, συνάντησα εκείνο τον ασυνήθιστο Άγγλο ειδήμονα των δέντρων...
που έχει αφιερώσει τη ζωή του στη σωτηρία των δέντρων.
Μόλις είχε γυρίσει από την Ουάσιγκτον, ασκώντας πιέσεις για τη σωτηρία της σεκόγιας.
Είναι 84 ετών, και ταξιδεύει πάντα με ένα σακίδιο...
γιατί δεν ξέρει ποτέ που θα βρίσκεται αύριο.
Και όταν τον συνάντησα στο Φίντχορν, με ρώτησε, "Από που είσαι;"
Είπα, "Από τη Νέα Υόρκη." Είπε, "A, Nέα Υόρκη. Ναι, είναι ένα πολύ ενδιαφέρον μέρος.
Ξέρεις Νεοϋορκέζους που όλο λένε ότι θέλουν να φύγουν, αλλά ποτέ δεν το κάνουν;"
Και του λέω, "Ω, ναι." Και μου λέει, "Γιατί πιστεύεις ότι δεν φεύγουν;"
Του έδωσα διάφορες κοινότοπες θεωρίες. Αυτός είπε, "Ω, δε νομίζω ότι φταίνε όλ' αυτά."
Είπε, "Νομίζω ότι η Νέα Υόρκη είναι το νέο μοντέλο των νέων στρατοπέδων συγκέντρωσης...
"όπου το στρατόπεδο έχει φτιαχτεί από τους ίδιους τους φυλακισμένους...
"και οι φυλακισμένοι είναι οι φύλακες, και είναι περήφανοι γι' αυτό που έχουν χτίσει.
"Έχουν χτίσει την ίδια τους τη φυλακή.
"Κι έτσι ζουν σε μια κατάσταση σχιζοφρένειας...
"που είναι ταυτόχρονα και φύλακες και φυλακισμένοι.
"Με αποτέλεσμα να μη έχουν πλέον - αφού έχουν αποβλακωθεί -
"την ικανότητα να εγκαταλείψουν τη φυλακή που έφτιαξαν...
ή έστω να αναγνωρίσουν ότι είναι φυλακή."
Και μετά έψαξε στην τσέπη του, και έβγαλε ένα σπόρο από ένα δέντρο...
και είπε, "Αυτό είναι ένα πεύκο."
Το έβαλε στο χέρι μου λέγοντας, "Απόδρασε πριν να είναι αργά."
Βασικά, εδώ και δυο-τρία χρόνια...
είχαμε με την Τσικίτα αυτή τη δυσάρεστη αίσθηση ότι πρέπει να την κάνουμε.
Αληθινά νοιώθουμε σαν τους Εβραίους στη Γερμανία στα τέλη του '30.
Να φύγουμε από δω.
Βέβαια, το πρόβλημα είναι που να πάμε.
Διότι είναι προφανές ότι όλος ο κόσμος κινείται προς την ίδια κατεύθυνση.
Νομίζω ότι είναι πιθανό τα '60s...
να αντιπροσωπεύουν το τελευταίο ξέσπασμα του ανθρώπου πριν αφανιστεί...
και ότι αυτό είναι το ξεκίνημα της ανάπαυλας για το μέλλον...
και ότι από δω και μπρος θα ζούμε μόνο σαν ρομπότ που θα περιφέρονται...
εντελώς αναίσθητα, εντελώς άβουλα.
Και σχεδόν κανείς δεν θα απομείνει να θυμίζει...
ότι κάποτε υπήρχε ένα είδος που ονομαζόταν ανθρώπινο ον...
με αισθήματα και σκέψεις...
Και η ιστορία και η μνήμη θα έχουν πλέον σβηστεί...
και σύντομα κανείς δεν θα θυμάται...
ότι υπήρχε ζωή στον πλανήτη.
Βέβαια, ο Μπγιόρνστραντ αισθάνεται ότι ουσιαστικά δεν υπάρχει ελπίδα...
και ότι ενδέχεται να γυρίσουμε πίσω σε μια πολύ πρωτόγονη...
άναρχη, τρομακτική περίοδο.
Οι άνθρωποι στο Φίντχορν το βλέπουν λίγο διαφορετικά.
Διαισθάνονται αυτούς τους θύλακες φωτός...
που θα ξεπηδήσουν σε διάφορα μέρη του κόσμου...
και θα είναι σαν αδιόρατοι πλανήτες πάνω σε αυτόν τον πλανήτη...
και καθώς εμείς, ή ο κόσμος, θα γίνεται όλο και πιο απωθητικός...
θα μπορούμε να ταξιδεύουμε αδιόρατα στο χώρο σε αυτούς τους πλανήτες...
για να εφοδιαστούμε με ό,τι χρειάζεται να γίνει στον ίδιο τον πλανήτη...
και θα γυρίζουμε πίσω.
Και κει είναι που πρέπει να στραφούμε σήμερα...
ώστε οι άνθρωποι να μπορέσουν να ανοικοδομήσουν ένα νέο μέλλον για τον κόσμο.
Και όταν συνομιλούσα με τον Γκούσταβ Μπγιόρνστραντ...
έλεγε ότι αυτά τα κέντρα έχουν αρχίσει να ωριμάζουν παντού σήμερα...
και ότι αυτό που προσπαθούν να κάνουν, αυτό που το Φίντχορν προσπαθεί να κάνει...
και, κατά κάποιο τρόπο, αυτό που και γω προσπαθώ να κάνω -
Εννοώ, όλα αυτά μπορεί να έχουν ονόματα...
αλλά όλα αυτά είναι προσπάθειες για να δημιουργηθεί ένα νέο είδος σχολείου...
ή ένα νέο είδος μοναστηριού.
Και ο Μπγιόρνστραντ μιλάει για την ιδέα των "αποθεμάτων" -
ασφαλή νησιά όπου η ιστορία μπορεί να μη λησμονηθεί...
και ο άνθρωπος μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί...
για να διατηρήσει το είδος στην πορεία μιας σκοτεινής εποχής.
Με άλλα λόγια, μιλάμε για μια μυστική οργάνωση...
η οποία υπήρξε με ένα διαφορετικό τρόπο κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα...
μέσα από τις απόκρυφες εντολές της εκκλησίας.
Και ο σκοπός αυτής της οργάνωσης...
είναι πώς θα καταφέρει να διαφυλάξει το φως, τη ζωή, την κουλτούρα...
πώς θα διατηρήσει τη συνέχιση της ζωής.
Βλέπεις, συνέχεια σκέφτομαι ότι αυτό που χρειαζόμαστε...
είναι μια καινούργια γλώσσα...
μια γλώσσα της καρδιάς...
μια γλώσσα σαν αυτή στο Πολωνικό δάσος, που δε χρειάζεται να τη μιλάς.
Μια γλώσσα που θα γεφυρώνει τους ανθρώπους με ένα νέο είδος ποίησης...
όπως το ποίημα του μελισσιού που χορεύει και μας δείχνει που βρίσκεται το μέλι.
Και νομίζω ότι για να δημιουργήσεις αυτή τη γλώσσα...
θα πρέπει να μάθεις πώς να περνάς μέσα από έναν καθρέφτη...
σε ένα άλλο είδος αντίληψης...
εκεί που έχεις την αίσθηση ότι είσαι ένα με όλα τα πράγματα...
και ξαφνικά κατανοείς τα πάντα.
Είστε έτοιμοι για κάποιο επιδόρπιο;
Α, νομίζω θα πάρω ένα εσπρέσσο. Ευχαριστώ.
- Πολύ ωραία. - Θα ήθελα και γω ένα. Ευχαριστώ.
Θα μπορούσα επίσης να έχω... ένα αμαρέτο;
Βεβαίως, κύριε.
Ευχαριστώ.
Υπάρχει, Γουόλυ, αυτό το απίστευτο κτίριο που έχτισαν στο Φίντχορν.
Και ο άνθρωπος που το σχεδίασε δεν είχε σχεδιάσει ποτέ τίποτα στη ζωή του.
Έγραφε παιδικά βιβλία.
Και κάποιοι ήθελαν να χρησιμοποιηθεί για διαλογισμό...
κάποιοι άλλοι, για διαλέξεις.
Αλλά το επιστημονικό κομμάτι της κοινότητας ήθελε να έχει ένα άλλο είδος λειτουργίας...
να είναι κάτι σαν διαστημόπλοιο που τη νύχτα θα μπορούσε να ανυψωθεί....
ώστε να καταλάβουν τα Α.Τ.Ι.Α. ότι είναι ένα ασφαλές σημείο προσγείωσης...
και ότι θα έβρισκαν φίλους εκεί.
Έτσι, το πρόβλημα ήταν - επειδή αυτό απαιτούσε μια τεράστια οροφή -
πώς ενώ η οροφή θα αποτελούσε μέρος του κτιρίου...
θα είχε τη δυνατότητα να σηκώνεται τη νύχτα και να υποδέχεται τους ιπτάμενους δίσκους.
Έτσι, ο αρχιτέκτονας διαλογιζόταν και διαλογιζόταν...
ώσπου στο τέλος κατέληξε στην απλούστατη λύση...
η οροφή να αποσπάται από το κτίριο...
αλλά αυτό θα σήμαινε ότι μπορεί να έπεφτε...
επειδή στη βόρεια Σκωτία έχει θυελλώδεις ανέμους.
Έτσι, για να το αποφύγει πήρε πέτρες από την παραλία -
εμείς δηλαδή, επειδή και γω εργάστηκα σε αυτό το κτίριο -
τοποθετώντας τις κυματιστά, ώστε η οροφή να τραμπαλίζεται πάνω τους.
Και η ιδέα ήταν ότι η ενέργεια που θα κυλούσε από τη μια πέτρα στην άλλη...
θα ήταν τόσο ισχυρή...
που θα κρατούσε την οροφή χαμηλά σε οποιεσδήποτε συνθήκες...
αλλά, ταυτόχρονα, αν η οροφή έπρεπε να ανασηκωθεί, θα ήταν αρκετά ελαφριά.
Λοιπόν... λειτουργεί.
Τώρα, οι αρχιτέκτονες δεν ξέρουν γιατί λειτουργεί...
και δεν θα έπρεπε να λειτουργεί, θα έπρεπε να πέσει.
Αλλά λειτουργεί. Πραγματικά λειτουργεί.
Οι θυελλώδεις άνεμοι φυσούν και η οροφή θα έπρεπε να πέσει, αλλά δεν πέφτει.
Μάλιστα.
Λοιπόν...
Ξέρεις τη γνώμη μου για όλο αυτό;
- Θέλεις να την ακούσεις; - Ναι!
Κατά τη γνώμη μου...
Εννοώ, εγώ... προσπαθώ να επιβιώσω.
Απλά, προσπαθώ να βγάλω τα προς το ζην...
να πληρώνω το ενοίκιο και τους λογαριασμούς μου.
Εννοώ...
Να ζω τη ζωή μου.
Μου αρέσει να μένω σπίτι με τη Ντέμπυ.
Να διαβάζω την αυτοβιογραφία τού Τσάρλτον Ίστον.
Και τέλος.
Που και που, μπορεί...
να βγαίνουμε έξω με την Ντέμπυ, για να πάμε σε κάποιο πάρτυ.
Και αν που και που βάλω το ταλεντάκι μου και γράψω κάνα εργάκι...
τότε... αυτό είναι θαυμάσιο.
Και μου αρέσει να διαβάζω για τις δουλειές των άλλων...
όπως και τις κριτικές και τη γνώμη των άλλων...
και τη γνώμη που έχουν οι άλλοι για τη γνώμη των άλλων.
Και... να καταγράφω τις μικροδουλειές και τις υποχρεώσεις στο σημειωματάριο.
Μου αρέσει να ελέγχω το σημειωματάριο...
να ολοκληρώνω τις υποχρεώσεις, να εκτελώ τις μικροδουλειές...
και να τις σβήνω από τη λίστα.
Και... δεν ξέρω κάποιον άλλο που να του αρέσει περισσότερο...
...να διαβάζει την αυτοβιογραφία τού Τσάρλτον Ίστον...
ή, ξέρεις, να σηκώνομαι το πρωί...
και να πίνω το κρύο καφεδάκι που περιμένει όλη νύχτα...
να το πιω το πρωί...
χωρίς να βρω μέσα βέβαια κάποια πεθαμένη κατσαρίδα ή μύγα.
Εννοώ, με συναρπάζει να σηκώνομαι...
και να βρίσκω τον καφέ εκεί, όπως μου αρέσει.
Εννοώ, δεν μπορώ να φανταστώ...
κάτι πιο απολαυστικό από αυτό.
Βέβαια, αν... υπάρχει πεθαμένη κατσαρίδα μέσα...
τότε, έχω ένα αίσθημα απογοήτευσης, λυπάμαι.
Αλλά... δε νομίζω...
ότι έχω ανάγκη από κάτι περισσότερο.
Ενώ εσύ, φαίνεται να λες...
ότι...
δεν γίνεται σήμερα να ζει κάποιος με νόημα...
και ότι όλοι είναι εντελώς κατεστραμμένοι...
και ότι όλοι πρέπει να ζήσουμε σε αυτές τις εξορίες.
Αλλά, δεν μπορώ να πιστέψω - ακόμα και για σένα -
Εννοώ... δεν σου αρέσει να σηκώνεσαι το πρωί...
και να είναι εκεί η Τσικίτα, και τα παιδιά...
και η Τάιμς παραδομένη... μπορείς να τη διαβάσεις.
Μπορεί να σκηνοθετήσεις ένα έργο, μπορεί να μη σκηνοθετήσεις ένα έργο.
Αλλά ξέχνα αν θα σκηνοθετήσεις ή όχι το έργο.
Γιατί είναι απαραίτητο - Γιατί να μην αράξεις και να απολαύσεις όλα αυτά τα μικροπράγματα;
Μιλάμε για ένα γευστικό φλυτζάνι καφέ και ένα κομμάτι κέϊκ.
Γιατί είναι απαραίτητο να κάνεις κάτι παραπάνω...
ή ακόμα και να σκέφτεσαι κάτι παραπάνω;
Πραγματικά, δεν καταλαβαίνω τι θες να πεις.
Εννοώ, καταλαβαίνω τι θες να πεις...
αλλά βασικά δεν καταλαβαίνω τι θες να πεις.
Και, ακόμα κι αν συμφωνούσα απόλυτα μαζί σου...
ακόμα κι αν αποδεχόμουν την ιδέα ότι δεν μπορεί κάποιος...
να είναι ευτυχισμένος σήμερα...
τότε, πάλι δεν θε μπορούσα να αποδεχτώ την ιδέα...
ότι μια υπέροχη ζωή σημαίνει μόνο...
να απορρίψεις το Δυτικό πολιτισμό...
και να στραφείς σε κάποια πεποίθηση, σε κάτι αλλόκοτο -
Και, δεν ξέρω καν γιατί άρχισα να τα λέω όλα αυτά...
αλλά, ξέρεις, το Μεσαίωνα...
πριν την άφιξη της επιστημονικής σκέψης όπως την ξέρουμε σήμερα...
οι άνθρωποι πίστευαν σε οτιδήποτε.
Οτιδήποτε μπορεί να ήταν αλήθεια - το άγαλμα της Παρθένου Μαρίας...
μπορεί να μιλούσε ή να αιμορραγούσε.
Αλλά το εκπληκτικό που συνέβη...
ήταν ότι με την ανάπτυξη της επιστήμης στο Δυτικό κόσμο...
ορισμένα πράγματα άρχισαν να γίνονται γνωστά και κατανοητά.
Ξέρεις...
Προφανώς, όλες οι ιδέες με την επιστήμη συνεχώς αναθεωρούνται.
Αυτό είναι το σημαντικό.
Ξέρουμε τουλάχιστον ότι το σύμπαν έχει κάποιο σχήμα και μια τάξη...
και ότι... τα δέντρα δεν μπορούν να πάρουν τη μορφή ανθρώπων ή θεοτήτων...
και υπάρχουν πολύ καλοί λόγοι γιατί δεν μπορούν...
και δεν μπορείς να πιστεύεις απόλυτα σε τίποτα.
Ενώ, αυτά που λες...
Εννοώ, τα αποτυπώματα των χεριών στο βιβλίο...
που ανήκαν σε τρεις Αντρέ κι ένα στον Αντουάν Σαιντ-Εξυπερύ.
Για μένα είναι σύμπτωση.
Και οι άνθρωποι που έφτιαξαν εκείνο το βιβλίο...
είχαν τους λόγους τους που το έκαναν.
Αλλά για σένα είχε σημασία, ότι το βιβλίο γράφτηκε πριν 40 χρόνια...
και το βλέπεις σαν να είχε σχεδιαστεί για σένα, κατά κάποιο τρόπο.
Εννοώ...
Ας πούμε, αν πάρω ένα τυχερό μπισκοτάκι σε ένα Κινέζικο εστιατόριο...
Σίγουρα, ακόμα κι αν είχα την πρόθεση...
δύσκολα θα το πέταγα.
Θα το διάβαζα. Θα το διάβαζα, και...
ενστικτωδώς- Αν έλεγε κάτι σαν...
"Μια συζήτηση με έναν μελαχρινό άντρα θα είναι πολύ σημαντική για σένα"...
ενστικτωδώς θα σκεφτόμουν "Ποιον ξέρω που είναι μελαχρινός;
Έχουμε μιλήσει ποτέ; Τι έχουμε πει;"
Με άλλα λόγια, κάτι μέσα μου θα με έκανε να το διαβάσω...
και ενστικτωδώς θα το ερμήνευα ως έναν οιωνό για το μέλλον.
Αλλά κατά τη συνειδητή μου άποψη, που είναι η βάση της συνολικής μου άποψης για τη ζωή -
Δεν θα ήμουν εγώ αν δεν είχα αυτή την άποψη.
Κατά τη συνειδητή μου άποψη, αυτό είναι απλά κάτι...
που έχει γραφτεί σε ένα εργοστάσιο μπισκότων κάποια χρόνια πριν και δεν έχει καμία σχέση με μένα.
Το γεγονός ότι το διάβασα -
Και αυτός που το έγραψε δεν ήξερε τίποτα για μένα.
Δεν ήταν δυνατόν να ξέρει κάτι για μένα.
Δεν υπάρχει περίπτωση αυτό το μπισκοτάκι να έχει κάποια σχέση με μένα.
και το γεγονός ότι το διάβασα έγινε για πλάκα.
Και αν επρόκειτο να ταξιδέψω με αεροπλάνο...
και το τυχερό μπισκοτάκι έλεγε "Μην πας"...
τότε παραδέχομαι ότι μπορεί να ένοιωθα κάποια νευρικότητα για μια στιγμή.
Αλλά, τελικά, θα πήγαινα, επειδή...
η επιτυχής ή ανεπιτυχής έκβαση του ταξιδιού...
εξαρτάται από την κατάσταση του αεροπλάνου και την κατάσταση του πιλότου.
Και το μπισκότο δεν μπορεί να το ξέρει αυτό.
Και το ίδιο ισχύει...
για κάθε είδους προφητεία, ή ζώδιο, ή οιωνό.
Γιατί αν πιστεύεις στους οιωνούς, τότε αυτό σημαίνει ότι το σύμπαν -
Δεν ξέρω καν πως να αρχίσω να το περιγράφω αυτό.
Αυτό σημαίνει ότι το μέλλον στέλνει με κάποιο τρόπο μηνύματα...
πίσω στο παρόν.
Το οποίο σημαίνει ότι το μέλλον πρέπει ήδη να υπάρχει...
για να μπορεί να στέλνει αυτά τα μηνύματα.
Και σημαίνει επίσης ότι τα πράγματα στο σύμπαν επιτελούν κάποιο σκοπό - να μας στέλνουν μηνύματα.
Ενώ εγώ πιστεύω ότι τα πράγματα στο σύμπαν απλώς βρίσκονται εκεί.
Δεν σημαίνουν τίποτα.
Αν τα αυγά μιας χελώνας πέσουν από ένα δέντρο και πιτσιλίσουν τις πλάκες...
θα 'ναι επειδή η χελώνα ήταν απρόσεκτη- κατά λάθος.
Αν το να στείλω το στόλο μου στον πόλεμο βασίζεται σε κάτι τέτοιο...
τότε νομίζω ότι μιλάμε για τεράστιο λάθος.
Αλλλά τι πληροφορίες θα έδινες στον πολεμικό σου στόλο;
Γιατί αν τίποτα δεν έχει νόημα...
σε τι διαφέρει αν θα δεχτείς το τυχερό μπισκότο...
ή τις στατιστικές του Ιδρύματος Φορντ;
Δε φαίνεται να έχει διαφορά.
Το ασήμαντο γεγονός του τυχερού μπισκότου και του αυγού της χελώνας...
δεν μπορεί να έχει πρακτική αξία στο ζήτημα που θέτεις.
Αντίθετα, μια σειρά γεγονότων που συλλέγονται και ερμηνεύονται...
με ένα επιστημονικό τρόπο είναι πολύ πιθανό να έχουν πρακτική αξία.
Γιατί το εκπληκτικό με τις επιστημονικές θεωρίες για τα πράγματα...
είναι ότι βασίζονται σε πειράματα τα οποία επαναλαμβάνονται.
Χμμ.
Είναι αλήθεια, Γουόλυ.
Εννοώ, ξέρεις, το να ακολουθούμε οιωνούς και τα συναφή...
είναι πιθανώς ένας τρόπος να αποφεύγουμε τον εαυτό μας...
ώστε να μην παίρνουμε την ευθύνη των πράξεών μας.
Όμως το να αφιερώνεσαι στο ασυνείδητο...
μπορεί να σε κάνει τρομερά ευάλωτο σε κάθε είδους χειραγώγηση.
Και σε όλα αυτά που έχω εμπλακεί, υπήρχε πάντα αυτός ο κίνδυνος.
Και πάντα αναρωτιέσαι μήπως βλάπτεις τις ζωές των άλλων...
γιατί αν καθοδηγώ ένα τέτοιο σεμινάριο, είμαι εν μέρει ένας γιατρός...
εν μέρει ένας θεραπευτής, και εν μέρει ένας ιερέας.
Και δεν είμαι ούτε γιατρός, ούτε θεραπευτής, ούτε ιερέας.
Και ήδη κάποια από αυτά τα καινούργια μοναστήρια...
ή κοινότητες ή οτιδήποτε στα οποία αναφερθήκαμε...
έχουν καταντήσει θεσμοί...
και ενίοτε υποθέτω, κάπως φασιστικοί.
Ξέρεις, προβάλλουν ένα είδος αυτάρεσκης ελιτίστικης παράνοιας -
μια αίσθηση του τύπου "αυτοί" και "μεις" - που είναι πολύ ανησυχητική.
Αλλά νομίζω, Γουόλυ, ότι η υπερβολική λατρεία της επιστήμης...
είναι που μας έχει οδηγήσει σε αυτή την κατάσταση.
Εννοώ, η επιστήμη προβάλλεται σε μας ως μια μαγική δύναμη...
που θα μπορούσε με κάποιο τρόπο να δώσει απαντήσεις στα πάντα.
Το αντίθετο. Έχει κάνει ακριβώς το αντίθετο.
Έχει καταστρέψει τα πάντα.
Αυτό πιστεύω είναι ο λόγος...
για αυτή την έντονη αντίδραση απέναντι στην επιστήμη που βλέπουμε σήμερα.
Οι δαίμονες των Ναζί που εξαπολύθηκαν στη Γερμανία το '30...
ίσως να ήταν μια αντίδραση απέναντι σε μια καταπιεστική γνώση...
στην κουλτούρα και στη λογική σκέψη.
Άρα συμφωνώ ότι συζητάμε για κάτι που μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνο.
Αλλά η σύγχρονη επιστήμη ιδιαίτερα δεν είναι λιγότερο επικίνδυνη.
Σωστά. Συμφωνώ μαζί σου.
Συμφωνώ απολύτως.
Αλλά ξέρεις, η αλήθεια είναι...
Νομίζω ότι ξέρω τι είναι αυτό που με ενοχλεί στην εργασία που περιέγραψες...
και δεν ξέρω καν πώς να το εκφράσω.
Αλλά νομίζω ότι το όλο θέμα της εργασίας που έκανες σε εκείνα τα σεμινάρια...
αν το ψάξεις σε βάθος και ειλικρινά...
Το όλο θέμα, νομίζω...
ήταν να δοθεί η ευκαιρία σε όσους συμμετείχαν στο σεμινάριο, συμπεριλαμβανομένου και σένα...
να αφαιρέσετε, κατά κάποιο τρόπο, κάθε ίχνος σκοπιμότητας...
από συγκεκριμένες επιλεκτικές στιγμές...
ώστε να μπορέσετε να βιώσετε την εμπειρία...
μιας αγνής ύπαρξης.
Προσπαθούσατε να ανακαλύψετε πώς θα ήταν να ζεις κάποιες στιγμές...
χωρίς να είσαι αναγκασμένος να κάνεις κάτι συγκεκριμένο.
Και νομίζω ότι αντιτίθεμαι σε αυτό.
Εννοώ, δεν μπορώ να δεχτώ την ιδέα ότι υπάρχουν στιγμές...
που δεν προσπαθείς να κάνεις κάτι.
Νομίζω ότι είναι στη φύση μας να κάνουμε πράγματα.
Νομίζω ότι θα έπρεπε να κάνουμε πράγματα.
Νομίζω ότι, η σκοπιμότητα...
αποτελεί ένα μέρος που είναι βαθιά ριζωμένο στην ανθρώπινη δομή.
Και το να λέμε ότι πρέπει να μπορούμε να ζούμε χωρίς αυτήν...
είναι σαν να λέμε ότι ένα δέντρο πρέπει να μπορεί να ζει χωρίς κλαδιά ή ρίζες.
Αλλά, ουσιαστικά, χωρίς κλαδιά ή ρίζες, δεν θα ήταν δέντρο.
Εννοώ, θα ήταν ένα κούτσουρο. Καταλαβαίνες τι λέω;
Α-χα. Α-χα.
Με άλλα λόγια, αν κάθομαι στο σπίτι και δεν έχω τίποτα να κάνω...
φυσιολογικά θα πάρω ένα βιβλίο.
Εννοώ, τι αξία έχει να κάθομαι εκεί και να μην κάνω τίποτα;
Μου φαίνεται παράλογο.
Και αν είναι η Ντέμπυ εκεί;
Δεν αλλάζει κάτι.
Δηλαδή, είναι δυνατόν...
δύο άνθρωποι να μην κάνουν τίποτα αλλά να είναι μαζί;
Θα είχαν τότε...
"σχέση," όπως συνηθίζουμε να λέμε;
Τι νόημα έχει κάτι τέτοιο;
Ή θα συζητούσαμε...
ή θα βγάζαμε έξω τα σκουπίδια...
ή θα κάναμε κάτι χωριστά ή μαζί.
Με καταλαβαίνεις;
Τι σημαίνει απλώς, να καθόμαστε εκεί;
Σε εκνευρίζει αυτό.
Γιατί θα έπρεπε να με εκνευρίζει; Απλά μου φαίνεται γελοίο.
Έχει ενδιαφέρον, Γουόλυ.
Ξέρεις, όταν πήγα στο Λαντάκ στο δυτικό Θιβέτ και έμεινα ένα μήνα σε μια φάρμα...
εκεί, οι άνθρωποι έρχονταν το απόγευμα για τσάι, και κανείς δεν έλεγε τίποτα.
Εκτός κι αν υπήρχε κάτι να πουν, αλλά σχεδόν ποτέ δεν υπήρχε.
Απλώς κάθονται και πίνουν το τσάι τους, και δε φαίνεται να τους ενοχλεί.
Βλέπεις, το πρόβλημα, Γουόλυ, με το να είσαι πάντα δραστήριος και να κάνεις πράγματα...
είναι ότι μπορεί να κάνεις κάθε λογής πράγματα...
και την ίδια στιγμή να είσαι εντελώς νεκρός μέσα σου.
Εννοώ, κάνεις όλα αυτά τα πράγματα, αλλά τα κάνεις...
γιατί αισθάνεσαι πραγματικά την εσωτερική ανάγκη να τα κάνεις...
ή τα κάνεις μηχανικά, όπως λέγαμε πριν;
Γιατί πραγματικά πιστεύω ότι αν ζεις μηχανικά...
τότε πρέπει να αλλάξεις τη ζωή σου.
Ξέρεις, όταν είσαι νέος, βγαίνεις συνέχεια έξω.
Πας για χορό ή οτιδήποτε. Γυρνάς παντού ελεύθερα.
Και ξαφνικά μια μέρα ανακαλύπτεις ότι βρίσκεσαι σε μία σχέση...
και ξαφνικά όλα παγώνουν.
Κι αυτό μπορεί να ισχύει και στη δουλειά σου επίσης.
Και, σίγουρα, αν είσαι πραγματικά ζωντανός μέσα σου...
τότε σίγουρα δεν υπάρχει πρόβλημα.
Εννοώ, αν συζείς με κάποιον σε ένα μικρό δωμάτιο...
και η ζωή κυλάει ανάμεσα σε σένα και το άτομο που συμβιώνεις...
τότε μπορεί να ζεις μια ολόκληρη περιπέτεια σε κείνο το δωμάτιο.
Αλλά υπάρχει πάντα ο κίνδυνος τα πράγματα να νεκρώσουν.
Τότε πραγματικά πιστεύω ότι πρέπει να γίνεις ένα είδος περιπλανώμενου...
όπως ο Κέρουακ, και να βγεις στο δρόμο.
Πραγματικά το πιστεύω αυτό.
Ξέρεις, δεν είναι τόσο υπέροχο να περάσεις τη ζωή σου στο δρόμο.
Εγώ προσωπικά είμαι υπέρ του να μείνεις σε κείνο το δωμάτιο αν μπορείς.
Αλλά ξέρεις, αν μένεις με κάποιον για πολύ καιρό, οι άνθρωποι λένε συχνά...
"Σίγουρα δεν είναι τόσο ωραία όσο άλλοτε, αλλά αυτό είναι φυσιολογικό.
Το πρώτο κοκκινάδι από το ειδύλλιο ξεθωριάζει, γιατί έτσι είναι η ζωή."
Τώρα, διαφωνώ εντελώς με αυτό.
Αλλά πιστεύω ότι πρέπει να ρωτάς συνεχώς τον εαυτό σου, με απόλυτη ειλικρίνεια:
Ο γάμος μου συνεχίζει να υφίσταται;
Υπάρχει το μυστηριακό στοιχείο;
Ακριβώς όπως πρέπει να ρωτάς για το μυστηριακό στοιχείο στη δουλειά σου.
Υπάρχει ακόμα εκεί;
Είναι πολύ τρομακτικό, Γουόλυ, να συνειδητοποιήσεις ξαφνικά...
ότι, Θεέ μου, πίστευα ότι ζούσα τη ζωή μου, αλλά ουσιαστικά δεν ήμουν άνθρωπος.
Ήμουν ηθοποιός.
Δεν έχω ζήσει. Υποκρινόμουν. Έπαιζα το ρόλο του πατέρα.
Έπαιζα το ρόλο του συζύγου. Έπαιζα το ρόλο του φίλου.
Έπαιζα το ρόλο του συγγραφέα, ή του σκηνοθέτη, και τα λοιπά.
Ζούσα στον ίδιο χώρο με αυτά τα άτομα, αλλά ποτέ δεν τα είδα πραγματικά.
Ποτέ δεν τα άκουσα πραγματικά. Ποτέ δεν ήμουν μαζί τους πραγματικά.
Ναι, ξέρω κάποιους ανθρώπους που κάποτε...
ήταν αχώριστοι.
Εννοώ, το πρόσωπο του άλλου μπορεί να εξαγριωνόταν...
και, να μην το πρόσεχε.
Δεν το πρόσεχε, όχι. Δεν το πρόσεχε.
Όταν ήμουν στο Ισραήλ πριν από κάποιο καιρό...
Είχα αυτή τη φωτογραφία της Τσικίτα που τραβήχτηκε όταν -
Την έχω πάντα μαζί μου. Τραβήχτηκε όταν ήταν περίπου 26.
Και είναι καλοκαίρι, και κάθεται ξαπλωμένη στη βεράντα...
με κείνο το παλιομοδίτικο μακρύ φόρεμα που είναι κάπως ανασηκωμένο.
Και είναι λεπτή και αισθησιακή και όμορφη.
Και πάντα κοίταζα αυτή τη φωτογραφία και σκεφτόμουν πόσο σέξυ φαίνεται.
Και τότε πέρυσι στο Ισραήλ, κοίταξα τη φωτογραφία...
και συνειδητοποίησα ότι το πρόσωπό της είχε την πιο λυπημένη έκφραση του κόσμου.
Εκείνο το κορίτσι τα είχε χαμένα τότε...
ήταν τόσο λυπημένο και τόσο μόνο.
Κουβαλούσα μαζί μου τη φωτογραφία για χρόνια και δεν την είχα καν προσέξει, ξέρεις.
Ποτέ δεν κοίταξα πραγματικά τη φωτογραφία.
Και κάποια στιγμή κατάλαβα ότι πέρασαν 18 ολόκληρα χρόνια χωρίς να νοιώθω τίποτα...
εκτός από τις πιο ακραίες καταστάσεις.
Ως ένα βαθμό, μπορούσα ακόμα να ζω μέσα από τη δουλειά μου.
Έτσι εξηγείται γιατί ήμουν τόσο εργασιομανής.
Γιατί ένοιωθα κάθε έργο μου ως ζήτημα ζωής ή θανάτου.
Αλλά στην αληθινή μου ζωή, ήμουν νεκρός.
Ήμουν ένα ρομπότ.
Ξέρεις, δεν επέτρεπα καν στον εαυτό μου να θυμώνει ή να νευριάζει.
Εννοώ, σήμερα η Τσικίτα, ο Νικόλας, η Μαρίνα...
όλη μέρα, όπως όλοι, κάνουν και λένε πράγματα που με ενοχλούν.
Και σήμερα, νευριάζω. Και μου λένε, "Γιατί νευριάζεις;"
Και λέω, "Επειδή εσύ με νευριάζεις," ξέρεις.
Και όταν το σκέφτομαι και δέχομαι ως πιθανότητα...
να μην περάσω την υπόλοιπη ζωή μου με την Τσικίτα...
συνειδητοποιώ ότι αυτό που ανέκαθεν ήθελα είναι να είμαι πάντα μαζί της.
Αλλά εκείνη την περίοδο, δεν είχα μάθει να επιτρέπω στον εαυτό μου να αντιδρά...
σε ένα άλλο πρόσωπο.
Και αν δεν μπορείς να αντιδράς σε ένα άλλο πρόσωπο...
τότε δεν υπάρχει η δυνατότητα της επίδρασης ή της αλληλεπίδρασης.
Και αν δεν υπάρχει, τότε δεν ξέρω τι πραγματικά σημαίνει η λέξη "αγάπη"...
εκτός από καθήκον, υποχρέωση, συναισθηματικότητα, φόβο.
Εννοώ...
Δεν ξέρω για σένα, Γουόλυ, αλλά εγώ...
χρειάζεται να μπω σε ένα πρόγραμμα που σε μαθαίνει να είσαι ανθρώπινο ον.
Εννοώ, πώς ένοιωθα για οτιδήποτε; Δεν ήξερα.
Τι πράγματα μου άρεσαν; Με τι ανθρώπους ήθελα να κάνω παρέα;
Και σκέφτηκα ότι ο μόνος τρόπος για να το ανακαλύψω...
ήταν να σταματήσω το θόρυβο, να πάψω να δίνω παράσταση συνεχώς...
και απλά να ακούω αυτό που βρίσκεται μέσα μου.
Βλέπεις, έρχεται καιρός που έχεις την ανάγκη να το κάνεις αυτό.
Τώρα, μπορεί να χρειαστεί να πας στη Σαχάρα...
ή μπορείς να το κάνεις στο σπίτι σου.
Αλλά είναι απαραίτητο να σταματήσεις το θόρυβο.
Ναι, βέβαια. Προσωπικά...
συνήθως δεν μου αρέσουν... αυτές οι ήσυχες στιγμές.
Πραγματικά δεν μου αρέσουν.
Δεν ξέρω αν αυτό είναι... Φροϋδικό ή κάτι άλλο -
Όμως, ξέρεις, ο φόβος των ασυνείδητων ορμών...
η επιθετικότητά μου ή τι άλλο...
αν τα πράγματα είναι τόσο ήρεμα, και δω ότι κάθομαι εκεί...
ξέρεις, όπως λέγαμε πριν...
είτε μόνος μου, είτε με κάποιον άλλο...
Απλά... Απλά έχω την αίσθηση...
ω Θεέ μου, θα αποκαλυφθώ.
Με άλλα λόγια, είμαι ικανός να εκτελέσω οποιοδήποτε καθήκον...
αλλά δεν είμαι ικανός, να είμαι απλά ένα ανθρώπινο ον.
Δηλαδή, δεν είμαι -
Αν... εγκλωβιστώ εκεί και δεν μπορώ να κάνω πράγματα...
εκτός από το να... βρίσκομαι εκεί...
τότε, δεν θα τα καταφέρω.
Εννοώ, με άλλα λόγια...
Μπορώ να περάσω οποιαδήποτε άλλη δοκιμασία...
και μάλιστα, με "άριστα" αν βάλω τα δυνατά μου...
αλλά δεν...
δεν έχω ιδέα πώς να περάσω αυτή τη δοκιμασία.
Βέβαια, αντιλαμβάνομαι ότι δεν πρόκειται για δοκιμασία...
αλλά, το βλέπω σαν δοκιμασία...
και αισθάνομαι ότι θα αποτύχω.
Εννοώ, είναι... πολύ τρομακτικό.
Νοιώθω σαν να βρίσκομαι στο πέλαγος. Εννοώ -
Εντάξει, θα μπορούσα να φανταστώ μια ζωή, Γουόλυ...
όπου κάθε μέρα θα κατέληγε σε ένα απίστευτα μνημειώδες, πρωτοποριακό έργο...
αλλά δεν είμαστε υποχρεωμένοι γι' αυτό.
Εννοώ, αν νοιώσεις ότι θες να φύγεις από το πρόσωπο που συζείς, φύγε.
Μετά αν νοιώσεις την επιθυμία, επέστρεψε.
Αλλά στο μεταξύ, ο άλλος μπορεί να αντιδράσει που έφυγες.
Η ζωή μπορεί να έχει μια τέτοια αίσθηση.
Ξέρεις, το εκπληκτικό με το σεμινάριο που ηγήθηκα...
ήταν πόσο γρήγορα οι άνθρωποι χάνονταν στον ενθουσιασμό...
στη γιορτή, τη χαρά, την έκπληξη, την παράδοση, την αγριότητα, την τρυφερότητα.
Θα αντέχαμε να ζούμε έτσι;
Ναι, νομίζω ότι είναι εκείνη η στιγμή που έρχεσαι σε επαφή με τον άλλο.
Αυτό είναι που μας τρομάζει.
Η στιγμή που βρίσκεσαι πρόσωπο με πρόσωπο με τον άλλο.
Εννοώ, τώρα...
δεν μου φαίνεται τόσο τρομακτικό. Είναι παράξενο που το βρίσκουμε τόσο τρομακτικό.
Δεν είναι τόσο παράξενο.
Καταρχήν, υπάρχουν κάποιοι πολύ καλοί λόγοι για να είσαι τρομαγμένος.
Το ανθρώπινο ον είναι ένα περίπλοκο και επικίνδυνο πλάσμα.
Πραγματικά, τι θα γινόταν αν άρχιζες να ζεις την κάθε στιγμή;
Χριστέ μου, αυτό κι αν είναι πρόκληση.
Αν πραγματικά θες να επικοινωνήσεις και να έρθεις σε επαφή με τον άλλο...
τότε αξίζει να το προσπαθήσεις αυτό, έτσι πιστεύω.
Ναι, είναι αξιολύπητο αν δεν το κάνεις.
Βέβαια υπάρχει ένα πρόβλημα, γιατί όσο πιο κοντά πλησιάζεις ένα ανθρώπινο ον...
τόσο πιο πολύ μυστήριο... και απρόσιτο...
γίνεται αυτό το πρόσωπο.
Ξέρεις, πρέπει να επικοινωνείς, να ανταποκρίνεσαι μαζί τους...
και πρέπει να σχετίζεσαι, κι ωστόσο είναι σαν να σχετίζεσαι με ένα φάντασμα.
Δεν ξέρω, επειδή είμαστε φαντάματα.
Είμαστε φαντομάδες. Ποιοι είμαστε;
Αυτό είναι που πρέπει να αντιμετωπίσεις, το γεγονός ότι είσαι ολομόναχος.
Και το να αποδέχεσαι ότι είσαι μόνος σημαίνει ότι αποδέχεσαι το θάνατο.
Εννοείς, κατά κάποιο τρόπο, πως όταν είσαι μόνος, είναι σαν να έχεις απέναντί σου το θάνατο.
Εννοώ, δεν σε αποσπά πλέον κανένα εμπόδιο για να το δεις.
Σωστά.
Δηλαδή, αν κατάλαβα καλά, νομίζω, ο Χάιντεγκερ το είπε...
αν βιώνεις τη ζωή σου στο έπακρο...
η φθορά απέναντι στο θάνατο...
αποτελεί μέρος της εμπειρίας σου.
Ξέρεις, στην ερωτική πράξη υπάρχει εκείνη η στιγμή που ξεχνιέσαι εντελώς...
η οποία είναι απερίγραπτη.
Μετά, την επόμενη στιγμή, αρχίζεις να σκέφτεσαι πράγματα:
το θεατρικό έργο, τι έχεις να κάνεις αύριο.
Δεν ξέρω αν ισχύει σε σένα, αλλά νομίζω είναι κάτι πολύ συνηθισμένο.
Ο κόσμος τελειώνει πολύ γρήγορα.
Η αιτία μπορεί να είναι ότι φοβόμαστε πάλι να πραμείνουμε σε αυτή τη λήθη...
γιατί βρίσκεται κι αυτό, κοντά στο θάνατο.
Όπως οι άνθρωποι που φοβούνται τον ύπνο.
Με άλλα λόγια, αλληλοσυνδέεσαι, και δεν ξέρεις τι θα φέρει η επόμενη στιγμή.
Και η άγνοια της επόμενης στιγμής...
σε φέρνει πιο κοντά στην αντίληψη του θανάτου.
Αυτός πιστεύω είναι ο λόγος που οι άνθρωποι είναι πολυάσχολοι.
Εννοώ, στο θέατρο, αν πάρεις καλές κριτικές...
αισθάνεσαι για μια στιγμή ότι έχεις κάτι στα χέρια σου.
Ξέρεις τι εννοώ. Είναι ένα ωραίο συναίσθημα.
Αλλά αυτό το συναίσθημα χάνεται πολύ γρήγορα.
Και για άλλη μια φορά δεν ξέρεις τι πρέπει να κάνεις μετά.
Τι θα συμβεί;
Έχεις μια ασχολία, και ως ένα βαθμό...
μπορεί πραγματικά να νοιώθεις ότι πατάς σε στέρεο έδαφος.
Υπάρχει στο προσκήνιο μια ερωτική κατάκτηση. Μπαίνουν διάφορα ζητήματα.
Της αρέσει να της τσιμπάνε τα αυτιά;
Πόσο έντονα μπορείς να συζητάς για τον Σοπενχάουερ σε ένα σικάτο Γαλλικό εστιατόριο;
Ή για κάθε ανοησία.
Είναι όλα, νομίζω, για να σου δώσουν την ψευδαίσθηση ότι πατάς σε στέρεο έδαφος.
Το να έχεις με κάποιον μια αληθινή σχέση που να συνεχίζεται για χρόνια...
Αυτό είναι κάτι τελείως απρόβλεπτο.
Είναι σαν να αποκόβεσαι από όλους τους δεσμούς σου, και να ταξιδεύεις στο άγνωστο...
σε αχαρτογράφητες θάλασσες.
Ξέρεις, οι άνθρωποι εμμένουν στην εικόνα του πατέρα, της μητέρας, του συζύγου, της συζύγου...
και πάλι για τον ίδιο λόγο...
επειδή δείχνει ότι παρέχει ένα στέρεο έδαφος.
Αλλά δεν υπάρχει καμία σύζυγος εκεί.
Τι σημαίνει αυτό; Μια σύζυγος.
Ένας σύζυγος. Ένας γιος.
Ένα μωρό κρατάει το χέρι σου...
και μετά βλέπεις ξαφνικά έναν άντρακλα να σε σηκώνει ψηλά...
και μετά χάνεται.
Πού πήγε ο γιος;
Όλοι οι άλλοι πελάτες φάνηκε να είχαν φύγει εδώ και ώρες.
Καλέσαμε για το λογαριασμό, και ο Αντρέ πλήρωσε το γεύμα μας.
Αλήθεια;
Κέρασα στον εαυτό μου ένα ταξί.
Με πήγε σπίτι από τους δρόμους της πόλης.
Δεν υπήρχε δρόμος, ούτε ένα κτίριο...
που να μη συνδεόταν με κάποια ανάμνηση.
Εκεί, αγόρασα ένα κουστούμι με τον πατέρα μου.
Εκεί, έφαγα ένα παγωτό σε ποτήρι μετά το σχολείο.
Όταν τελικά έφτασα σπίτι, η Ντέμπυ είχε γυρίσει από τη δουλειά...
και της τα διηγήθηκα όλα για το γεύμα μου με τον Αντρέ.